04/30/2017 - يكشنبه 10 ارديبهشت 1396
مشاهده خبر

چرا مسیر اقتصاد کشور سنگلاخی است؟/ موفقیت هایی که فقط روی کاغذ مانده اند
1395/11/16 8:4:21 print

چرا مسیر اقتصاد کشور سنگلاخی است؟/ موفقیت هایی که فقط روی کاغذ مانده اند
پس از حضور هیأت های تجاری و اقتصادی در ایران و استقرار نماینده های آنان در تهران، این شرکت ها با مسائلی روبرو می شوند که گرچه پیش از این برایشان شناخته شده بود اما ابعاد این مسائل برای آنها تا این اندازه محسوس نبود.

گروه اقتصادی شهر؛عباس دهقان- ماه ها از اجرایی شدن برجام گذشت اما آن گونه که انتظار می رفت رونق بر اقتصاد ایران حاکم نشد. نه می توان با قطعیت از پایان رکود گفت و نه از حل مشکل بیکاری نشانه دلگرم کننده ای دیده می شود. نه بازارهای مالی توان پاسخگویی به نیازهای سرمایه ای را پیدا کرده اند و نه سرمایه گذاری خارجی در سطح مطلوبی انجام گرفته است. با این وجود بسیاری از کارشناسان، عملکرد دولت را در حدود اختیاراتی که دارد، مثبت ارزیابی می کنند. اما به واقع دلیل این ناکامی چیست؟

یکی از وعده های دولت پیش از آغاز فعالیتش، دستیابی به توافق هسته ای با کشورهای 1+5 بود که بعد از دو سال عملی گردید. با شروع برجام صادرات نفت ایران که پیش از این به حدود یک میلیون بشکه در روز تنزل یافته بود به سرعت افزایش یافت و به سطح تولید و صادرات پیش از تحریم ها رسید. گشایش های بین المللی در روابط ایران با کشورهای غربی نیز یکی دیگر از دستاوردهای دولت بود که همچنان ادامه دارد. مهار نرخ تورم که یکی از مشکلات ساختاری و ریشه ای اقتصاد ایران در طول دهه های متمادی بشمار می رفت نیز یکی دیگر از نقاط مثبت عملکرد تیم اقتصادی دولت بوده است. اگر برجام نبود نرخ تورم شاید تا بیش از 100 درصد افزایش می یافت و ارزش پول ملی بیش از آنچه اتفاق افتاده است، سقوط می کرد و ونزوئلایی شدن اقتصاد ایران حتمی بود. با این وجود امیدواری ها به حل مشکلات اقتصادی به شدت رو به کاهش است. نرخ بیکاری بالاست، بدهی دولت به بانک ها و پیمانکاران به 650 هزار میلیارد تومان بالغ شده است، بازار پول و سرمایه ظرفیت تجهیز منابع سرمایه ای برای بخش تولید را ندارند، بسیاری از کارخانه ها و کارگاه های تولیدی یا ورشکست شده اند و یا با حداقل ظرفیت مشغول به فعالیت می باشند. نبود رقابت و تیره و تار بودن فضای کسب و کار نیز فعالان اقتصادی را دلسرد کرده است. 

از زمان توافق هسته ای تاکنون هیأت های بلندپایه اقتصادی مختلفی به ایران سفر کرده اند و با استقبال گرم همتایان ایرانی خود مواجه شدند. این مسأله نشان دهنده جذابیت بازار ایران و فرصت های گوناگونی است که این کشور برای شرکت های خارجی دارد. به نوشته روزنامه لوموند ایران برای شرکت های خارجی به مثابه "الدورادو"؛ شهری افسانه ای در آمریکای لاتین که اسپانیایی ها تصور می کردند منبع طلا و ثروت بود؛ می باشد. آنها در ایران با قشر متوسط و تحصیل کرده ای روبرو می شوند که بسیار پیشرو هستند و همچنین نیروی کار ارزان و ماهری در ایران وجود دارد که حتی از کشورهایی نظیر مراکش، امارات و ترکیه به مراتب دستمزد کمتری دریافت می کنند. بازار 80 میلیونی ایران بازاری بسیار مهم و مستعد برای سرمایه گذاری خارجی است. منابع عظیم نفت و گاز و راه های ارتباطی آسان با کشورهای آسیای مرکزی، قفقاز و حاشیه خلیج فارس از دیگر مزیت های ایران محسوب می شود که برای شرکت های خارجی منبعی از ثروت به حساب می آید. با وجود چنین ویژگی های خاص و منحصربفردی است که شرکت های خارجی آینده اقتصاد ایران را درخشان ارزیابی می کنند.

پس از توافق هسته ای، سفرهای کاری گروه های اقتصادی خارجی به ایران که معمولاً به امضای تفاهم نامه های همکاری مشترک منتهی می شود، پرشمار بوده است. اما تعداد کم شمار و معدودی از این تفاهم نامه ها در عمل به بار می نشینند. به ویژه شرکت های خارجی کوچکتر که لابی سیاسی ضعیف تری دارند هنوز برای فعالیت جدی در ایران به تصمیم قطعی نرسیده اند. اتفاقی که این پرسش را به ذهن می آورد که چرا فعالیت اقتصادی در ایران هنوز با ابهام روبرو است؟

پس از حضور هیأت های تجاری و اقتصادی در ایران و استقرار نماینده های آنان در تهران، این شرکت ها با مسائلی روبرو می شوند که گرچه پیش از این برایشان شناخته شده بود اما ابعاد این مسائل برای آنها تا این اندازه محسوس نبود. آنها در ایران با یک بروکراسی بسیار گسترده ای مواجه می شوند که در عرصه های مختلف کارآفرینی و سرمایه گذاری درگیر بوده و مقاومت نشان می دهند. به رغم تلاش های فراوان دولت برای تشویق سرمایه گذاران خارجی برای حضور در ایران، اما این بروکراسی بر آنها سنگینی می کند و قابل درک نیست. فساد سیستماتیک در ایران نهادینه شده و نیرومند است. آنها چنین بازی های سیاسی را که با فرهنگ ایرانی عجین گردیده است را درک نمی کنند.

مقام های دولت و طرفداران توافق هسته ای می گویند برای بهبود اوضاع اقتصادی آنچه با امکانات و اختیارات موجود قابل اجرا بود، توسط مسئولان انجام شده و اصلاحات اقتصادی اساسی نیاز به تصمیماتی دارد که فراتر از اختیارات دولت است. برای همین افرادی مانند دکتر مسعود نیلی، مشاور اقتصادی رئیس جمهور، عنوان می کنند که برای اقدامات جدی و اصلاحات بنیادین به اجماع در بالاترین سطوح سیاسی نیاز است. نکته ای که حتی رئیس جمهور هم از آن به عنوان برجام دوم یاد کرده بود.

تحریم های غیرهسته ای آمریکا و نبود رابطه مستقیم میان این کشور و ایران مشکل دیگری است که به عنوان یک مانع اساسی برای جذب سرمایه خارجی و رونق اقتصادی در ایران بیان می شود. چیزی که در حال حاضر بیش از اندازه بر ایران سنگینی می کند، مسأله روشن نبودن رابطه آمریکا و ایران است. به طور مثال اگر متن 45 صفحه ای "افکت" را که از سوی وزارت خزانه داری آمریکا در دولت اوباما منتشر شده بود، مورد توجه قرار دهیم و مواردی مانند اینکه با چه شرکتی مقابله گردد و یا با چه شرکتی نمی توان برخورد کرد و همچنین مسأله چگونگی راستی آزمایی برنامه هسته ای ایران و ارتباط احتمالی آن با شرکت هایی که در لیست تحریم های آمریکا قرار می گیرند، خود نیازمند دستگاه عریض و طویل نظارت و پایش دائمی می باشد. همین پیچیدگی و گستردگی دستگاه تحریم آمریکا بود که گریبان برخی بانک ها نظیر HSBC را گرفت و جریمه میلیاردی را برای این بانک رقم زد. برخی بانک های بزرگ اروپایی حتی از مشتریان ایرانی خود واهمه دارند و سعی می کنند خود را در معرض ریسک معاملاتی با آنها قرار ندهند. این ترس و تردید، بیشتر جنبه روانی دارد.

روی کار آمدن دولت تدبیر و امید و طرح شعارهای بهبود و رونق اقتصادی همراه با مذاکره ایران و کشورهای غربی این انتظارات را بوجود آورد که دولت هم راه ایجاد رابطه با کشورهای غربی را می داند و هم بر  مسیر اجماع در در سطوح مختلف حاکمیت واقف است. بنابراین اگر مقامات دولت صرفاً به بیان مشکلات بپردازند و با بی عملی تماشاگر مسائل باشند نه تدبیری به خرج داده اند و نه قادر به حفظ امیدواری ایجاد شده در مردم خواهند بود. اکنون وقت تماشای تدبیر کابینه ای است که اعضای آن می خواهند چهار سال آینده را نیز بر مسند صدارت بگذرانند.

rating
  نظرات

هیچ نظری ثبت نشده است.

نام شما
پست الکترونیک
وب سایت
عنوان
نظر
تصویر امنیتی CAPTCHA
کد را وارد کنید
چندرسانه ای
چندرسانه ای
موزه مبل

نظرسنجی
به نظر شما کدام یک از آسیب های اجتما عی باید در اولویت توجه قرار گیرد؟




ثبت نظر  مشاهده ی نتیجه  انصراف
آخرین اخبار