08/23/2017 - چهارشنبه 1 شهريور 1396
مشاهده خبر

سهم تولید از هدفمندی یارانه ها تقریبا صفر است/ کسری بودجه به خاطر پرداخت یارانه ها درست نیست/ مشکل به دولت باز می گردد نه یارانه ها
1396/1/16 15:10:13 print
نگین تاجی در گفت و گو با "شهر":
سهم تولید از هدفمندی یارانه ها تقریبا صفر است/ کسری بودجه به خاطر پرداخت یارانه ها درست نیست/ مشکل به دولت باز می گردد نه یارانه ها
اینکه دولت از کسری بودجه به خاطر پرداخت یارانه ها صحبت می کند اصلا منطقی نیست زیرا همواره و پیش از اجرای طرح هدفمندی یارانه دولت کسری بودجه ای به اندازه 20 درصد منابع عمومی داشته است. باید از دولت خواست تا بودجه جاری خود را کنترل نماید...

گروه اقتصادی شهر- پرداخت یارانه ها در ایران به صورت فعلی به حدود چهل سال پیش باز می گردد. در سال های نخستین پس از انقلاب، مصرف برخی از کالاها مانند نان، قند، شکر و سوخت همچنان مشمول یارانه بود. در طول هشت سال دفاع مقدس نیز همین رویکرد بر اقتصاد ایران حاکم بود. تا اینکه پس از پایان جنگ و ارائه برنامه اول توسعه در اوایل دهه 1370 بحث کاهش و حذف یارانه ها از بودجه دولت مطرح گردید. اما با وجود تکلیف شدن هدفمندی یارانه ها برای دولت در برنامه دوم، سوم و چهارم توسعه، اجرایی شدن آن تا دولت دهم و اجرای برنامه پنجم توسعه به تعویق افتاد. در حقیقت با بررسی وضعیت اقتصاد کشور در سال های گذشته می توان عدم کارایی و انحراف در پرداخت یارانه ها در نیل به برقراری عدالت اجتماعی، رفاه عمومی و توزیع عادلانه درآمدها را مشاهده کرد. جهت بررسی جزئیات این طرح عظیم و امکان پذیری بهبود و اصلاح روند کنونی پرداخت یارانه ها با دکتر زریر نگین تاجی استاد اقتصاد دانشگاه شهید بهشتی گفتگو کردیم.

جناب دکتر ضمن تشکر از وقتی که در اختیار شهر قرار دادید ممکن است توضیح بفرمایید که چرا طرح هدفمندی یارانه ها در دستیابی به اهداف تعیین شده ناکام بوده است؟

موضوع این است که طرح حذف یارانه ها به لحاظ ماهیتی برای اقتصاد سودمند است و اینکه چرا به اهداف خود نرسید باید درباره شش انحراف در اجرای درست طرح دقت نماییم. از ظرفیت های این طرح قرار بوده برای تولید، اشتغال، بهره وری و کاهش شدت انرژی و ارتقا شاخص های اجتماعی استفاده گردد که عملا از اهداف ترسیم شده دور گردیده است. اولین مساله تورم زا بودن پرداخت نقدی یارانه ها بود که خود از دو کانال افزایش نقدینگی و فشار تقاضای ناشی از رشد هزینه های تولید حاصل شد. واضح است که اصلاح قیمتی باعث کاهش فشار بر اقشار کم درآمد جامعه می گردد اما عدم توانایی دولت در شناسایی و خوشه بندی دقیق اقشار آسیب پذیر نتوانست فشار ناشی از افزایش هزینه ها را جبران نماید و همانطور که شاهد بودیم قیمت تمام اقلام مصرفی به شدت افزایش یافتند در حالی که قدرت خرید مردم روز به روز کاهش یافت. اگه دولت از سیاست های مکمل مانند سیاست های کنترل نقدینگی استفاده می کرد می توانست در بلندمدت این اثرات تورمی را خنثی و به حداقل برساند.

همان طور که گفتید اجرای طرح به سبب تورم زا بودن باعث کاهش قدرت خرید مردم و به خصوص اقشار ضعیف شد اما فقط بخش مصرف زیان ندید بلکه به بخش تولید هم آسیب جدی وارد شد. آیا از نظر شما هدفمندی یارانه ها هم برای مصرف کننده و هم تولیدکننده زیان بار بوده است؟

در رابطه با دلایل عدم اجرای صحیح طرح همانگونه که اول بحث شرح داده شد شش انحراف بوجود آمد که بعد از مصرف متوجه بخش تولیدی شد. اغلب صنایع سود ده کشور به علت ارزان بودن بهای حامل های انرژی، انرژی بر هستند. با اجرای سیاست آزادسازی بهای حامل های انرژی، این صنایع فرصت سرمایه گذاری و تجدید ساختار را برای کاهش مصرف انرژی از دست داده و به تعطیلی کشیده شدند و تعطیلی آنها باعث افزایش بیکاری گردید. براساس قانون هدفمندی یارانه ها قرار بر این بود که 50 درصد منابع حاصل از افزایش حامل های انرژی و حذف یارانه های مختلف به پرداخت نقدی یارانه به مردم، 30 درصد به بخش تولید و 20 درصد هم به دولت اختصاص پیدا کند. این تقسیم بندی برای ایجاد نظام توزیعی عادلانه و همچنین جلوگیری از پیامدهای اجرای شوک های قیمتی بر بخش های مولد انجام گرفته بود. اما با عدم شناسایی ثروتمندان و توزیع یارانه بین همه مردم، عملا منابعی برای پرداخت به بقیه بخش ها باقی نماند و سهم تولید از این منابع تقریبا صفر شد. متاسفانه گزارش تفریغ بودجه در سال 94 نشان می دهد که در دولت یازدهم تنها 2 درصد منابع به بخش تولید اختصاص پیدا کرده است که در تضاد با سیاست های اقتصاد مقاومتی است.

با این شرایط راهکارهای عملی برای هدایت این طرح در مسیر درست آن چیست و آیا 45 هزار و 500 تومان یارانه نقدی با شرایط فعلی اقتصاد تناسبی دارد؟ این از آن جهت پرسیده شد که بحث افزایش یارانه ها از طرف برخی کاندیداهای ریاست جمهوری مطرح شده است.

پرداخت یارانه در بخش خانوارها باید در قالب نظام تأمین اجتماعی صورت گیرد. در اینجا باید بیان داشت که در غیاب نظام تأمین اجتماعی جامع، اجرای طرح پرداخت نقدی یارانه ها می تواند تبعات اجتماعی غیر قابل پیش بینی ای به همراه داشته باشد. با وجود نظام تأمین اجتماعی است که اقشار آسیب پذیر و طبقه های متوسط از نوسان های اقتصادی ناشی از اجرای سیاست های ساختاری اقتصادی در امان باشد. در مقایسه با کشورهای توسعه یافته کشور ما فاقد چنین نظام جامع تأمین اجتماعی است. به طور مثال کشور فنلاند از سال گذشته و با روی کار آمدن دولت جدید در این کشور پرداخت نقدی یارانه ها را آغاز کرده و کشور سوئیس نیز این طرح را به آرای عمومی گذاشت که اکثر مردم سوئیس مخالف اجرای آن بودند. مشکل اصلی به ساختارهای اقتصاد ما مربوط می شود چرا که این کشورها توزیع درآمد مناسبتری دارند. علت این امر وجود مالیات های مستقیم تصاعدی و سیستم اجتماعی شامل بیمه بیکاری، بیمه غرامت، حداقل دستمزد، بیمه درمانی و امنیت شغلی هستند. اگر چنین سیستمی در کشور ما نهادینه بود ما در بحث هدفمندی یارانه ها مشکلی نداشتیم. نبود بانک اطلاعاتی جامع باعث انحراف در اجرای طرح و پرداخت یارانه ها به تمام دهک های درآمدی شد. ما باید برای اصلاح ساختارهای اقتصادی تلاش کنیم و در مرحله بعد میزان یارانه ها را براساس قدرت خرید پول اختصاص دهیم. اینکه برخی ها از 250 هزار تومان صحبت می کنند چنین چیزی زمانی درست خواهد بود که تورم به نسبت 6 سال پیش 400 درصد رشد داشته باشد در صورتی که واقعا این میزان رشد تورم نبوده است. در صورتی که اقشار کم درآمد و آسیب پذیر مشمول طرح گردند و حدود 120 هزار تومان به ازای هر فرد پرداخت شود می تواند برای اقتصاد مفید باشد و این در شرایطی است که سهم تولید نیز براساس قانون پرداخت شود. اینکه دولت از کسری بودجه به خاطر پرداخت یارانه ها صحبت می کند اصلا منطقی نیست زیرا همواره و پیش از اجرای طرح هدفمندی یارانه دولت کسری بودجه ای به اندازه 20 درصد منابع عمومی داشته است. باید از دولت خواست تا بودجه جاری خود را کنترل نماید که در حال حاضر 3 برابر بودجه عمرانی است. مشکل به خود دولت برمی گردد و نه فقط میزان پرداخت یارانه ها.

 

rating
  نظرات

هیچ نظری ثبت نشده است.

نام شما
پست الکترونیک
وب سایت
عنوان
نظر
تصویر امنیتی CAPTCHA
کد را وارد کنید
چندرسانه ای
چندرسانه ای
موزه هنرهای ملی

نظرسنجی
به نظر شما ریس جمهور آینده کدام مساله را در اولویت مسائل دولت خود قرار دهد؟



ثبت نظر  مشاهده ی نتیجه  انصراف
آخرین اخبار