یک هفته با نشست‌های تخصصی و کارگاه‌های آموزشی در نمایشگاه تهران ۱۴۰۱

به گزارش شهر، در بازه زمانی شش روزه از برگزاری نمایشگاه تهران ۱۴۰۱، در مجموع ۱۷ کارگاه و همزمان ۱۷ نشست علمی تخصصی با حضور بیش از صد سخنران از میان استادان دانشگاه، صاحبنظران اجرایی و مدیران شهری از ایران و دیگر کشورها تشکیل شد. مخاطبان اصلی این کارگاه‌ها و نشست‌ها کارکنان شهرداری، استادان و دانشجویان و دیگر علاقه‌مندان حوزه مدیریت شهری بودند. بیش از ۳۰۰ نفر در کارگاه‌ها و ۱۵۰۰ نفر در نشست‌هاشرکت داشتند. در ادامه، خلاصه‌ای از رویدادهای شش روز کمیته علمی نمایشگاه را مرور می‌کنیم؛

نشست‌های علمی تخصصی

اولین نشست با حضور حسن دانایی‌فرد،‌ عضو هیات‌علمی دانشکده مدیریت و اقتصاد دانشگاه تربیت مدرس، غلام‌علی طبرسا، عضو هیات‌علمی دانشکده مدیریت دانشگاه شهید بهشتی، محمدعلی الفت‌پور، مسئول مرکز نوسازی و تحول اداری شهرداری تهران و روح‌الله علیخان گرگانی، رئیس موسسه آموزش عالی علمی کاربردی شهرداری به «چالش‌ها و فرصت‌های مدیریت منابع انسانی»اختصاص داشت. 

محمدعلی الفت‌پور،‌ صحبت‌های خود را با ارائه آمار ۶۰ هزار نفری که در حال حاضر در شهرداری تهران به طور رسمی مشغول کار هستند شروع کرد و یکی از مشکلاتی را که در عین حال فرصت است را استفاده بهینه از این تعداد نیرو دانست. او بهینه‌سازی منابع انسانی را در گرو راهکارهای جدید و برنامه‌ریزی مناسب عنوان کرد و از تدوین ۲۵ دستورالعمل جدید در این بخش خبر داد. روح‌الله علیخان گرگانی، با اشاره به اینکه شهرداری تهران در عین مازاد نیرو، دارای کمبود نیرو در حوزه تخصصی است، یکی از چالش‌های این شهرداری را پرداخت دو برابر حقوق و مزایا و دریافت های یک پنجم خدمات عنوان کرد. حسن دانایی‌فرد،‌ وحشت مردم از شهرداری، منابع انسانی، شهردار و حتی کارکنان شهرداری را به عنوان چالشی مهم در مدیریت شهری مطرح کرد و این که شهرداری نتوانسته است این تصویر ذهنی را که بزرگترین کارویژه مدیریت منابع انسانی است، به رافت، صمیمیت و دوستی تبدیل کند. 

غلام‌علی طبرسا نیز برون‌سپاری افراطی در شهرداری را عامل کمبود نیروی تخصصی اعلام کرد که منجر به عدم رسوب دانش در سازمان می‌شود.

علی خضریان، نماینده مجلس یازدهم، در نشست «امکان و امتناع مداخلات مدیریت شهری در مسکن» علاوه بر پیشنهادی در حوزه ساخت‌وساز، موضوع ایجاد سکوی (پلتفرم) اینترنتی برای اجاره و فروش مسکن را مطرح کرد که هم برای شهرداری منبع درآمد مناسبی باشد و هم شهروندان در این سکوی اینترنتی براساس رقمی ثابت هزینه‌ معامله را پرداخت کنند. او تاکید کرد که اگر شهرداری در این بخش ورود نکند مثل بحث تاکسی‌های اینترنتی دور زده خواهد شد. 

لزوم فرهنگ‌سازی برای رعایت قوانین شهری 

در نشست «گروه‌های خاموش و زیست شهروندی» شهرام مبصر، کنشگر مدنی و دبیر سابق کانون معلولان اداره سلامت منطقه دو، نبود درک درست و نظارت شهرداری را دلیل ناکارآمدی شهرداری برای گروه‌های دارای نیازهای ویژه می‌داند از جمله می‌توان به رمپ‌ها اشاره کرد که بدون درک درست پیمانکار ساخته می‌شوند، و مناسب فرد معلول نیست و شهرداری بدون نظارت کار را خاتمه می‌دهد. مهدی صالحی، شهردار منطقه دو تهران، شهر همگان را شهری معرفی می‌کند که زمینه حضور همه افراد جامعه، با همه ضعف‌ها و قدرت‌ها در آن، وجود داشته باشد. او مشکل را در آموزش و عدم وجود چنین موضوعاتی را در ساختارهای فکری مردم و مسئولان می‌داند و اضافه می‌کند در دستورالعمل‌های اجرایی و اسناد کمبودی وجود ندارد این عمل به آنهاست که سخت است زیرا مشکل فرهنگی است.

در نشست «ارتباطات بحران و تاب‌آوری شهری»، علی عبدالرئوف معاون انجمن بین المللی طراحان شهری و منطقه‌ای (ISOCARP)، مژگان طاهری تفتی، استادیار دانشکده شهرسازی دانشگاه تهران و الهام خشه‌چی، پژوهشگر معماری و شهرسازی، به بررسی معنای تاب‌آوری شهری، مواجهه با بحران‌های عظیمی مثل سیل و زلزله که بافت شهرها را متحول می‌کند و چگونگی بازگشت به شرایط کالبدی پیشین، توجه به تروما و رنج مردم پس از تجربه بحران و زیرسیستم‌های مکان تاب‌آور مورد بحث و تبادل نظر قرار گرفت.

در نشست «ارتباط با رسانه‌ها، روابط‌عمومی پلتفرمی و توسعه شهری» محسن مهدیان، مدیر مسئول روزنامه همشهری، صدیقه ببران، استاد علوم ارتباطات در دانشگاه آزاد اسلامی و قادر باستانی، مدرس علوم ارتباطات، در خصوص نقش ارتباطات و رسانه‌ها در مدیریت شهری به بحث و تبادل نظر پرداختند. ببران با اشاره به اینکه سازمان بدون شفافیت موفق نیست بر این نکته تاکید کرد که پاسخگو کردن سازمان‌ها مدیون روابط‌عمومی نسل جدید و استفاده از فناوری‌های نوین عصر ارتباطات است. قادر باستانی نیز با اشاره به گستردگی جامعه پلتفرمی، بر لزوم تغییر رویکرد و عملکرد روابط‌عمومی‌های مدیریت شهری تاکید کرد و اینکه ارتباطات در روابط‌عمومی باید از ارتباطات سنتی به ارتباطات پلتفرمی منتقل شود تا مسئولان بدانند پیامشان به سرعت به مخاطب می‌رسد و برعکس مخاطب هم همین برداشت  را داشته باشد. محسن مهدیان در آغاز کلام خود از مرگ روابط‌عمومی سخن گفت و صحبت از اینکه روابط‌عمومی باید تغییر کند را تعارف دانست. از نظر او توجه به ادراک مردم باعث تبدیل مخاطب به مشتری است. کسی که بخواهد معنا بسازد برای معنایش هزینه می‌کند که این هزینه می‌تواند پول، وقت یا توجه باشد و یا اینکه آن مشتری خودش مُبلّغی برای معناسازی بیشتر در بین دیگران شود یعنی به یک روابط‌عمومی در پلتفرم تبدیل شود.

مهدی ایزدخواه، عضو هیات مدیره گروه پژوهشی اقتصاد فرهنگ شورای عالی عمومی کشور، در نشست «ظرفیت‌های برندسازی از شهر تهران» به ناموفق بودن برند تهران برای جذب گروه‌های مختلف مثل گردشگر، نخبه و ... اشاره کرد. از نظر مرتضی قورچی، نایب رئیس انجمن ژئوپلیتیک ایران و استادیار جغرافیای سیاسی دانشگاه شهیدبهشتی، نگاه ما براساس شریعت و اسلام است و اگر در پی این باشیم که در ارتباط با جهان اسلام برندسازی کنیم موفق می‌شویم در غیر این صورت خیر. صاحب‌نظر دیگر این نشست، سبحان یحیائی، استادیار دانشکده ارتباطات دانشگاه علامه طباطبایی، به بحث درباره این که روایت تهران چه باید باشد پرداخت. از نظر او برای برندینگ کردن تهران نیاز به شوق‌ برانگیزی و احترام برانگیزی داریم و این زمانی اتفاق می‌افتد که تهران دارای کاراکتر شود.

گردشگری سلامت در ایران مغفول مانده است

در نشست «ظرفیت‌های اقتصادی مسئولیت اجتماعی شرکتی در مدیریت شهری»، هامون طهماسبی، دبیر مرکز توسعه پایدارپژوهشکده سیاست گذاری دانشگاه صنعتی شریف، کامبیز لعل، کارشناس اقتصادی، و امام عبدالقدیر، دبیرکل گروه «دی.هشت» (D۸)به مسائل اقتصادی شهر در کنار مسئولیت‌های اجتماعی پرداختند. دبیرکل گروه D۸، بحث خود را با معرفی این گروه که متشکل از ۸کشور در حال توسعه شامل ایران، بنگلادش، ترکیه، مالزی، نیجریه،اندونزی، مصر و پاکستان است و با هدف ارتقای همکاری‌های اقتصادی کشورهای عضو فعالیت می‌کند آغاز کرد. عبدالقدیر از دولت ایران می‌خواهد بر گردشگری سلامت کار کند زیرا ظرفیت بسیار خوبی در این زمینه دارد. کامبیز لعل، پیامدهای اجرای مسئولیت اجتماعی در شرکت‌ها را بقای بلندمدت شرکت در فضای رقابتی، اعتماد ذی‌نفعان به شرکت، بهبود شهرت شرکت، کاهش ناکارآمدی، افزایش سود و سهم بازار، نام تجاری معتبر، جذب بهتر منابع موردنیاز، بازدهی بلندمدت و کاهش ریسک رویدادهای منفی نام می‌برد. هامون طهماسبی اما معتقد است هرچقدر مدیریت شهری مسئولانه‌تر عمل کند به موازی آن شهروندان نیز رفتاری مسئولانه‌تر خواهند داشت.

علی خاکساری، استاد دانشگاه علامه طباطبایی، در نشست «حمل و نقل شهری و ظرفیت‌های نوین» بحث خود را با ترافیک آغاز کرد و از آن به عنوان جریان خون در رگ‌های شهر یاد کرد که بدون آن شهر می‌میرداما ترافیکی که روان و منظم باشد و مسائل محیط‌زیستی نداشته باشد. خاکساری همچنین بر این نظر است که در شهر تهران حدود ۲ تا ۳ هزار اتوبوس کم است و براساس قوانین این میزان باید از محل تولیدات داخل ایران تامین شود، در حالی که این روش نه تنها از تولید داخل حمایت نمی‌کند بلکه لوس و پر رو کردن تولید داخل را به همراه دارد. در اصل شهرداری باید تعیین کند چه اتوموبیلی می‌خواهد نه این که برای او تعیین کنند. سید مجتبی شفیعی،معاون حمل و نقل ترافیک، از دیگر صاحب‌نظران این نشست، او یکی از اصلی‌ترین چالش‌ها را شهرسازی بدون توجه به ترافیک می‌داند، طرح‌هایی که اجرا می‌شوند بدون آنکه به بار ترافیکی ناشی از آن توجه شود و پس از آن این ترافیک است که باید به دنبال رفع مشکل رود در حالی که از ابتدا هیچ نقشی در آن نداشته است. 

در نشست «بازآفرینی شهری و مسئولیت شهرداری در بافت تاریخی» پیترو الیزه، رئیس انجمن بین‌المللی طراحان شهری و منطقه‌ای(ISOCARP)، صحبت‌های خود را با ارائه تعاریفی از شهر شروع کرد و در ادامه بیان کرد در آینده حدود   ۷۰۰  میلیون نفر دیگرشهرنشین می‌شوندو این نشان می‌دهد ممکن است اوضاع از کنترل خارج شود. او همچنین هدف شهرنشینی را بهبود کیفیت زندگی می‌داند. از نظر اسکندر مختاری طالقانی، استاد دانشگاه هنر، توسعه شهری بخشی از ذات شهر است و با این‌که نگاه تاریخی‌ای که به شهر دارد توجهش به شهر آینده است. او شهر را نیز دارای توسعه درون‌زا و برون‌زا می‌داند. بهروز مرباغی، عضو انجمن مفاخرمعماری ایران،صاحب‌نظر دیگر این نشست، علت اصلی افول بافت تاریخی را مهاجرت ساکنان اصلی آن دانست و به نظرش برای احیای این مکان‌ها نیاز داریم همسنگ‌های آنها باز گردند و محله را همراه ساختمان‌ها مرمت کنیم. میثم بصیرت، استادیار دانشکده شهرسازی دانشگاه تهران، نیز عنوان می‌کند حکمرانی شهری و فقرزدایی بسیار مهم است و شهرداری مسئولیت اجتماعی در قبال بافت تاریخی دارد که بایدایفا کند. محسن رفیعیان، استادیار، دانشکده هنر و معماری دانشگاه یزد، این نکته را مورد توجه قرار می‌دهد که تهران همیشه الگوی شهرهای دیگر بوده است در حالی که شهرهای دیگر می‌توانند الگو باشند و باید نوع نگاه‌ها و تفاوت‌ها را درک کنیم. همچنین شهرداری نیز باید از حالت منفعل خارج شود و راهبری توسعه‌ای که نیازایران است را پی بگیرد.

در نشست «شفافیت و مبارزه با فساد در مدیریت» با مروری بر قوانین این حوزه و تاکید رهبری بر آن بحث آغاز شد. رضا واعظی،استاد مدیریت دولتی و مدیریت منابع انسانی دانشگاه علامه طباطبایی به این نکته پرداخت که فاصله بین دانش و عمل در جامعه ما زیاد است و در حالی که نیروی دانشگاهی داریم که از صالح‌ترین نیروهای علمی در جهان هستند با بضاعت علمی روبرو هستیم. همچنین به نظر او اگر در سازمانی قدرت و اختیار تصمیم‌گیری در منابع مالی و سازمانی وجود داشته باشد پس سازمانی موازی نیزبرای کنترل آن باید حضور داشته باشد. محمدشوربانی صاحب‌نظر بعدی در این نشست، اعتقاد دارد که فساد در عصر حاضر مهم‌ترین تهدیدی است که با آن روبرو هستیم و شفافیت یکی از دقیق‌ترین  راه‌های مبارزه با فساد است. داوود گودرزی، رئیس سازمان بازرسی شهرداری تهران، بیان کرد در این مدت گلوگاه‌های تولید فساد را به تفکیک شناسایی کرده‌اند و خاصیت فساد شیوع و واگیردار شدن آن است. او همچنین اضافه کرد گذشته را بررسی کردیم تا برای آینده تصمیم‌گیری کنیم و آینده را طراحی کردیم تا فساد کمتری داشته باشیم. مصطفی نصر اصفهانی، دیگر صاحب‌نظر این نشست، پس از ارائه نظریاتی در حوزه شفافیت، آن را اکسیری دانست که باعث می‌شود مسائل به‌کلی حل شوند یا اگر حل نشدند نیز سریع‌تر به راه‌حل برسند. او همچنین فلسفه شفافیت را در این می‌داند که صاحب حقی از تصمیماتی که برای حقش گرفته می‌شود آگاهی پیداکند.

کارگاه‌های علمی تخصصی

در جریان نمایشگاه «شهرهای خواهرخوانده و توانمندی مدیریت شهری»، مرکز ارتباطات و امور بین‌الملل شهرداری تهران با همکاری، دانشگاه علامه طباطبایی، مرکز نوسازی و تحول اداری و مرکز مطالعات و برنامه‌ریزی شهرداری تهران کارگاه‌های تخصصی در حوزه‌های مختلف مدیریت شهری و متناسب با نیاز کارمندان و مدیران شهری برگزار کردند. کارگاه‌ها از روز ۱۲ تیرماه آغاز شدند و هر روز سه کارگاه دو ساعته برگزار شد. 

روز اول به کارگاه‌های «آینده‌نگاری در مدیریت شهری»، «کلان‌داده و روابط‌عمومی الکترونیک شهری» و «کاربرد سئو در روابط عمومی‌های شهری» اختصاص داشت. در این کارگاه‌ها شناسایی ابعاد موثر آینده‌نگاری بر مدیریت شهری برای نشان دادن فرصت‌ها و کشف مزایای موجود با رویکرد اقتصادی؛ تمرکز بر شهر الکترونیک برای کم و مرتفع کردن مشکلات شهری از جمله ترافیک، آلودگی، توزیع نامناسب خدمات شهری و ازدحام؛ توانمندسازی کارمندان و مدیران شهری در حوزه روابط‌عمومی الکترونیک؛ سلطه دنیای دیجیتال و نقش و کارکرد مفهوم«سئو» در روابط عمومی؛ و معرفی روش‌های جدید و هوشمندانه برای حضور تاثیرگذار شهرداری در فضای آنلاین مطرح شد.

در روز ۱۳ تیر و پس از مراسم افتتاحیه رسمی نمایشگاه، دو کارگاه تخصصی «فرصت‌های سرمایه‌گذاری در شهر» و «الگوهای مداخلات کالبدی مردم‌محور» برگزار شد. سرمایه‌گذاری در شهر از قدیم الایام یکی از موضوعات مهم شهرداری تهران و موضوعی بسیار گسترده است که در کارگاه «فرصت‌های سرمایه‌گذاری در شهر» با هدف بررسی راهکارهای پایدارسازی درآمد شهرداری‌ها و توسعه پایدار مطرح شد. همچنین از آنجایی که مهم‌ترین اصل در توسعه شهر مردم هستند، کارگاه «الگوهای مداخلات کالبدی مردم‌محور» با هدف مطالعات میدانی و در نظر گرفتن مردم در برنامه‌ریزی شهری برگزار شد. 

در روز سوم، سازمان جهانی شهرهای متحد و دولت‌های محلی (UCLG) که بزرگ‌ترین سازمان دولت‌های محلی و منطقه‌ای در جهان و شبکه‌ای جهانی از کلان‌شهرها و متعهد به دفاع و تقویت صدای دولت‌های محلی و منطقه‌ای است، سه کارگاه ویژه مدیران شهرداری تهران در برج میلاد تهران برگزار کرد. 

در روز چهارم نمایشگاه کارگاه‌های «الزامات توسعه TOD در مدیریت شهری تهران»، «الگوهای جلب مشارکت در محیط‌زیست و هوای پاک» و «مواجهه با چالش‌های سبزینگی در تهران» برگزار شد. یکی از اصلی‌ترین چالش‌های شهر تهران ترافیک است و در سال‌های اخیر رویکرد توسعه شهری مبتنی بر حمل و نقل عمومی (TOD) در رابطه با شهر تهران مطرح است. «کارگاه الزامات توسعه TOD در مدیریت شهری» به موضوعاتی چون ارتقای کیفیت طراحی محله‌ها، کاهش استفاده از اتومبیل با توسعه ابزارهای حمل و نقل عمومی مانند مترو، اتوبوس و دوچرخه پرداخت. مشارکت مردم در پاک نگه داشتن شهر و شناسایی چالش‌هایکاشت و نگهداری از درختان و گیاهان در کلان‌شهری مانند تهران از دیگر مسائلی بود که در کارگاه‌های روز چهارم آموزش داده شد.

کارگاه‌های «سازوکار مشارکت شهروندی در مدیریت پسماند»، «افکارسنجی شهروندی» و «توسعه اقتصاد فرهنگ در مدیریت شهری» در روز پنجم برگزار شد. تصاویر بهت انگیز تلنبار شدن زباله‌های تهران و مدیریت پسماند روزانه از زمان تولید تا زمان دفع در شهر تهران با بیش از ۸ میلیون جمعیت از یک سو و نقش مردم در حل مشکلات از سوی دیگر، در کارگاه مشارکت شهروندی در مدیریت پسماند با هدف ارائه راهکارهایی برای جلب مشارکت مردم مورد بحث و بررسی قرار گرفت. وقتی مدیران می‌خواهند برای مردم تصمیم بگیرند باید از افکار آن‌ها باخبر باشند. کارگاه «افکارسنجی شهروندی» با تمرکز بر آگاهی از افکار عمومی برای کاهش خطای تصمیم‌گیری برگزار شد. کارگاه «توسعه اقتصاد فرهنگ در مدیریت شهری» نیز مسئله رشد شهرنشینی و صنعتی شدن جوامع و تغییرات فرهنگی و اجتماعی را جامعه ناپیوسته و غیر یکدست مدرن را مورد توجه قرار داد.

و سر انجام در روز پایانی گارکاه‌های «تجربه تسهیلگری؛ ابزار ارتباطی مدیریت شهری» و «چالش‌ها و فرصت‌های مدیریت قرارگاهی؛ کاربست مدیریت جهادی» برگزار شد. دفاتر تسهیلگری در شهر تهران با هدف عملی کردن مفهوم بازآفرینی و ارتباط مستقیم شهرداری با محلات تاسیس شدند. این دفاتر ابزار ارتباطی مدیران شهرداری با محلات محسوب می‌شوند و کارگاه تجربه تسهیلگری به بررسی عملکرد و آینده‌پژوهی این پروژه پرداخت. آخرین کارگاه تخصصی نمایشگاه شهرهای خواهرخوانده و توانمندی مدیریت شهری با هدف ریشه‌یابی چالش‌های مدیریت جهادی برگزار شد. 

شایان ذکر است نتایج حاصل از نشست‌های علمی و کارگاه‌های تخصصی در قالب گزارش‌های سیاستی و ویدئویی در اختیارمسئولان و کارکنان نهادهای مرتبط و استادان و دانشجویان قرار خواهد گرفت.

انتهای پیام