به گزارش خبرنگار شهر، آیین رونمایی اولین دوره جایزه «خانوادهمحوری» در شهر «نشان تهران خانواده» امروز -چهارشنبه ۲۷ خردادماه ۱۴۰۵- با حضور علیرضا زاکانی شهردار تهران، مریم اردبیلی رئیس مرکز زنان و خانواده شهرداری تهران و علیرضا نادعلی سخنگوی شورای اسلامی شهر تهران برگزار شد.
مریم اردبیلی با اشاره به برگزاری هفته خانواده در پایتخت، گفت: نگاه ما به خانواده صرفاً ارائه خدمات نیست؛ خانواده را اصلیترین نهاد رشد و تعالی انسان و یکی از مهمترین ارکان پیشرفت اجتماعی میدانیم. از همین رو در قالب کمپین «شهر خانواده» تلاش کردهایم نقش و کنشگری خانوادهها در حل مسائل شهری را تقویت کنیم.
وی افزود: در چهار سال گذشته با رویکرد «تهران خانواده» برنامههایی همچون رویدادهای ایدهپردازی، مدرسه تسهیلگری و مدلهای مشارکت محلی را دنبال کردیم تا خانوادهها بتوانند در شناسایی مسائل و ارائه راهحلهای شهری نقشآفرینی کنند.
اردبیلی با تشریح سه سطح رویکرد خانوادهمحور در مدیریت شهری اظهار کرد: سطح نخست، شهر دوستدار خانواده است؛ شهری که نیازها و اقتضائات همه اعضای خانواده در آن دیده شود و کودکان، جوانان، زنان، مردان و سالمندان بتوانند در آن احساس آرامش، تعلق و آسایش داشته باشند.
وی ادامه داد: سطح دوم، شهر خانوادهمحور است؛ به این معنا که خانواده صرفاً دریافتکننده خدمات نباشد بلکه تمامی سیاستها، برنامهها و تصمیمات شهری از منظر تأثیر بر خانوادهها مورد ارزیابی قرار گیرد و رویکرد خانوادهمحوری در همه بخشهای مدیریت شهری جاری شود.
تبدیل خانواده به کنشگر فعال
رئیس مرکز زنان و خانواده شهرداری تهران تصریح کرد: سطح سوم و عالیتر، شهری است که خانوادهها در آن به کنشگران فعال تبدیل شوند یعنی بتوانند مسائل و اولویتهای خود را مطرح کنند، برای حل آنها ایده ارائه دهند، در فرآیند تصمیمگیری و اجرا مشارکت داشته باشند و نتایج اقدامات را نیز ارزیابی کنند. در چنین الگویی، خانوادهها بخشی از مدیریت و حل مسائل شهر هستند، نه صرفاً مخاطب برنامهها.
اردبیلی تأکید کرد: تحقق این سه سطح نیازمند توسعه ادبیات نظری، طراحی مدلهای عملیاتی و بهرهگیری از ظرفیتهای فرهنگی و اجتماعی کشور است تا زمینه حضور مؤثر خانوادهها در ارتقای کیفیت زندگی شهری فراهم شود.
رئیس مرکز زنان و خانواده شهرداری تهران با تشریح اقدامات انجامشده در حوزه خانوادهمحوری در مدیریت شهری، گفت: سال گذشته الگوی بازیهای خانوادهمحور در شهر تهران توسعه یافت و با طراحی بازیهای محیطی و میدانی توسط جمعی از برترین بازیسازان کشور، بیش از ۶۰ هزار خانواده تهرانی در این برنامهها مشارکت کردند. این بازیها علاوه بر ایجاد نشاط و همدلی خانوادگی، بستری برای تجربه مشارکت خانوادهها در حل مسائل شهری و تقویت این باور بود که خانوادهها در دایره نفوذ و توانمندیهای خود میتوانند در بهبود شهر نقشآفرین باشند.
وی افزود: در کنار این برنامهها، از ظرفیت حلقههای میانی، هنرمندان، فعالان اجتماعی و تسهیلگران بهره گرفتیم. نشستهای متعدد تخصصی، رویدادهای ایدهپردازی خانوادهمحور و فعالیت آکادمی تهران خانواده از جمله اقداماتی بود که به تربیت تسهیلگران و توسعه الگوی خانوادهمحوری در سطح شهر کمک کرد.
اردبیلی با اشاره به تغییرات ساختاری صورتگرفته در شهرداری تهران اظهار کرد: با حمایت شورای اسلامی شهر تهران، حوزه زنان و خانواده در تمامی مناطق، سازمانها و شرکتهای شهرداری مستقر شد و این امکان فراهم آمد تا رویکرد خانوادهمحوری در تمامی بخشهای مدیریت شهری جاری و تقویت شود.
اجرای ۲۳۰ برنامه خانوادهمحور در هفته خانواده
رئیس مرکز زنان و خانواده شهرداری تهران ادامه داد: در هفته خانواده امسال بیش از ۲۳۰ برنامه با رویکرد خانوادهمحور در بخشهای مختلف مدیریت شهری اجرا شد که حدود ۸۰ درصد آن برای عموم شهروندان و خانوادهها و ۲۰ درصد نیز برای خانوادههای کارکنان شهرداری تهران در نظر گرفته شده بود. در این چارچوب، ۹۳ برنامه در مناطق ۲۲گانه و ۱۱۶ برنامه در سازمانها و شرکتهای شهرداری برگزار شد.
وی همچنین از پیگیری طرح «پردیسهای خانوادهمحور» خبر داد و گفت: برای طراحی این الگو نشستها و رویدادهای متعددی برگزار شد تا زیرساختهایی فراهم شود که همه اعضای خانواده بتوانند در کنار یکدیگر از امکانات شهری بهرهمند شوند و تعامل و همافزایی بیشتری را تجربه کنند.
جایزه «تهران خانواده» گامی در جهت ارزیابی و ترویج خانوادهمحوری در مدیریت شهری
اردبیلی با بیان اینکه مجموعه این اقدامات زمینه شکلگیری شاخصها و مدلهای شهر خانوادهمحور را فراهم کرده است، گفت: امروز به مرحلهای رسیدهایم که میتوانیم از الگوهای بومی شهر خانوادهمحور سخن بگوییم و نمونههای اجرایی آن را نیز بهصورت پایلوت در شهر تجربه کنیم. بر همین اساس، نخستین دوره جایزه «تهران خانواده» طراحی شده است تا رویکرد خانوادهمحوری در مدیریت شهری را بهصورت نظاممند ارزیابی و ترویج کند.
وی افزود: این جایزه فرصتی برای مناطق، سازمانها و شرکتهای شهرداری خواهد بود تا پروژهها و برنامههای خود را با مشارکت خانوادهها طراحی و اجرا کنند و در مسیر حرکت به سوی شهر خانوادهمحور قرار گیرند. البته تأکید میکنیم که «تهران خانواده» به معنای رسیدن به نقطه مطلوب و رفع کامل همه مسائل نیست، بلکه مسیری برای استانداردسازی، ارزیابی و ارتقای مستمر رویکرد خانوادهمحوری در شهر تهران است.
اختتامیه رویداد جایزه تهران؛ مهرماه
رئیس مرکز زنان و خانواده شهرداری تهران با اعلام آغاز به کار دبیرخانه جایزه تهران خانواده گفت: اختتامیه رسمی این رویداد در هفته تهران و در مهرماه برگزار خواهد شد. این جایزه به خانوادههای کنشگر، شبکههای خانوادگی اثرگذار، طرحهای نوآورانه اجتماعی، پروژههای امکانساز مشارکت خانوادهها، تغییرات ساختاری خانوادهمحور در مدیریت شهری و همچنین مناطق و سازمانهای موفق در این حوزه تعلق خواهد گرفت.
اردبیلی با تأکید بر ریشههای عمیق خانوادهمحوری در فرهنگ ایرانی و اسلامی اظهار کرد: تابآوری، مقاومت و انسجام اجتماعی در جامعه ایرانی همواره بر پایه خانواده شکل گرفته است. نمونه روشن آن را در مواجهه مردم با بحرانها و حوادث اخیر شاهد بودیم؛ جایی که خانوادههای ایرانی با اتکا به سرمایه اجتماعی و عاطفی خود نهتنها از سختیها عبور کردند، بلکه انسجام و همبستگی بیشتری نیز پیدا کردند.
وی افزود: در فرهنگ و تاریخ ما نیز الگوی خانوادهمحوری همواره منشأ خیر و برکت بوده است؛ از آموزههای قرآنی و سیره اهلبیت(ع) گرفته تا واقعه مباهله و نهضت عاشورا که در آنها خانواده به عنوان محور کنش اجتماعی و فرهنگی نقشآفرینی کرده است. هرچه بتوانیم این سرمایه تمدنی را برای ساخت آینده به کار بگیریم، مسیر پیشرفت جامعه هموارتر خواهد شد.
اردبیلی از برنامهریزی برای توسعه این جایزه در سطح ملی خبر داد و گفت: در گامهای بعدی تلاش خواهیم کرد جایزه تهران خانواده را در قالب همکاری با مجمع کلانشهرهای کشور به یک جایزه ملی تبدیل کنیم و در آینده زمینههای بینالمللی شدن آن را نیز فراهم آوریم.
رئیس مرکز زنان و خانواده شهرداری تهران در پاسخ به سوالات اصحاب رسانه با تشریح مفهوم شهر خانوادهمحور گفت: رویکرد خانوادهمحوری به معنای افزودن یک موضوع جدید در کنار سایر حوزهها نیست. وقتی از شهر خانوادهمحور سخن میگوییم، منظور شهری است که نیازها و نگاه خانواده در فرآیند تصمیمگیری و حل مسائل شهری محور قرار گیرد. در چنین مدلی، به طور طبیعی نیازهای کودکان، سالمندان، زنان و حتی مسائل مرتبط با محیطزیست نیز بهتر دیده و پیگیری خواهد شد.
خانواده یکی از بازیگران و حلکنندگان مسائل شهر
وی افزود: تفاوت اصلی این رویکرد با نگاههای گذشته در این است که خانواده را صرفاً دریافتکننده خدمات نمیدانیم، بلکه خانواده را به عنوان یکی از بازیگران و حلکنندگان مسائل شهر به رسمیت میشناسیم. تجربههای متعدد ما در محلههای مختلف تهران، از محلات دارای هویت محلی قوی تا مجتمعهای مسکونی و محلات جدید، نشان داده است که هر زمان زمینه مشارکت خانوادهها فراهم شده، آنها توانستهاند ایدههای مؤثر و راهگشایی برای مسائل شهری ارائه کنند.
اردبیلی ادامه داد: در این الگو، مدیریت شهری نسخهای از پیش تعیینشده برای خانوادهها نمیپیچد و از آنها نمیخواهد صرفاً در اجرای برنامههای طراحیشده مشارکت کنند. برعکس، ما تلاش میکنیم به دغدغهها، اولویتها و ایدههای خانوادهها گوش دهیم و زمینه تحقق آنها را فراهم کنیم. خانوادهها تنها مطالبهگر نیستند، بلکه برای حل مشکلاتی که در زندگی روزمره خود با آن مواجه هستند، راهکارهای خلاقانه و عملیاتی ارائه میدهند و خود نیز در اجرای آن نقشآفرینی میکنند.
رئیس مرکز زنان و خانواده شهرداری تهران این رویکرد را یک «تغییر پارادایم» در مدیریت شهری دانست و اظهار کرد: در مدلهای سنتی، مدیران شهری نیازهای خانواده را شناسایی و سپس برای رفع آن برنامهریزی و اجرا میکردند. اما در رویکرد جدید، خانوادهها به میدانداران شهر تبدیل میشوند؛ خودشان مسئله را تعریف میکنند، اولویتها را مشخص میکنند و حتی در طراحی راهحلها نقش مستقیم دارند.
وی تأکید کرد: تجربه نشان داده است که راهحلهای خانوادهمحور در بسیاری از موارد پایدارتر، کمهزینهتر و اثربخشتر از مدلهای رسمی و اداری هستند. در موضوعاتی مانند محیطزیست، مدیریت پسماند، آسیبهای اجتماعی و مسائل محلهای، خانوادهها راهکارهایی ارائه کردهاند که به دلیل تعلق خاطر و مشارکت مستقیم، ماندگاری بیشتری داشته است.
اردبیلی با اشاره به آثار اجتماعی این رویکرد گفت: زمانی که خانواده احساس کند شهر متعلق به اوست و در ساختن آن سهم دارد، حس تعلق اجتماعی تقویت میشود. از سوی دیگر، خانوادهای که توانایی حل مسائل محلی و اجتماعی را پیدا میکند، در مواجهه با مسائل درونی خود نیز توانمندتر خواهد شد و ظرفیت بیشتری برای فعالیتهای اقتصادی، اجتماعی و نوآوریهای محلی به دست میآورد.
خانواده آیندهدارترین نهاد اجتماعی در شهر تهران
وی خاطرنشان کرد: خانواده آیندهدارترین نهاد اجتماعی در شهر تهران است؛ نهادی که نسلهای آینده را در خود پرورش میدهد و بیشترین دغدغه را نسبت به آینده شهر دارد. به همین دلیل، حرکت به سمت شهر خانوادهمحور در واقع تلاشی برای عبور از نگاه کوتاهمدت و حرکت به سمت آیندهنگری در مدیریت شهری است و جایزه تهران خانواده نیز با همین رویکرد طراحی شده است.
ادامه دارد...
نظر شما