تهران؛ شهر دوستدار سالمند، شهر دوستدار زندگی

هفته سالمندان، فرصتی برای بزرگداشت یک نسل نیست؛ فرصتی است برای بازنگری در نوع نگاه ما به انسان، زندگی و آینده شهر.

سالمندان امروز تهران، تنها دریافت کنندگان خدمات سلامت و اجتماعی نیستند؛ آنان بخشی از هویت، حافظه و سرمایه اجتماعی این شهر هستند.

بحران سالمندی و رشد روزافزون جمعیت سالمند در کشور و شهر تهران، مسئولیت ما را در برابر این نسل دوچندان کرده است و پدیده سالمندی را از یک موضوع صرفاً بهداشتی، به یک مسئله اجتماعی نیازمند توجه همه جانبه در ابعاد سلامت، فرهنگ، مشارکت و نشاط اجتماعی تبدیل ساخته است. مدیریت شهری بر این باور است که برای رویارویی با این بحران، راهی جز عبور از نگاه صرفاً حمایتی و حرکت به سوی رویکردی توانمندسازی وجود ندارد.

تهرانِ دوستدار سالمند، در حقیقت تهرانِ دوستدار انسان است؛ شهری که به جای آنکه تنها به «دیده شدن» سالمندان بسنده کند، در پی ایجاد «حال خوب» برای آنان است؛ شهری که سالمند در آن بتواند با آرامش و امنیت در محله خود رفت وآمد کند، در بوستان‌ها حضور داشته باشد، از ظرفیت‌های فرهنگی و اجتماعی استفاده کند، با همسالان و نسل‌های دیگر ارتباط برقرار کند و همچنان در تصمیم‌ها و فعالیت‌های اجتماعی محله خود نقش داشته باشد؛ شهری که برای همه شهروندان کیفیت زندگی بالاتری فراهم کرده است.

از این منظر، رویکرد مدیریت شهری به سالمندی نمیتواند صرفاً به ارائه خدمات محدود شود. آنچه امروز بیش از هر زمان دیگری به آن نیاز داریم، گذار از نگاه حمایتی به نگاه توانمندساز و مشارکت‌محور است و اداره کل سلامت شهرداری تهران، ایجاد حال خوب و کیفیت زندگی سالمندان را در گرو همین مشارکت فعال آنان می داند.

در این مسیر، اداره کل سلامت، محله و کانون‌های سالمندی را یکی از مهم‌ترین بسترهای تحقق این رویکرد می داند.  در قالب «کانون‌های جهاندیدگان»، زمینه جلب مشارکت واقعی سالمندان در محلات فراهم شده است چراکه ما باور داریم ارائه خدمت بدون جلب مشارکت آحاد مردم و خودِ سالمندان، هرگز توفیقی در بهبود شاخص‌های سلامتی و ایجاد حال خوب نخواهد داشت.  خانه های سلامت، سراهای محله و ظرفیت‌های اجتماعی موجود در مناطق و محلات تهران، می‌توانند به فضاهایی برای گفت وگو، آموزش، نشاط، تحرک، خودمراقبتی و مشارکت اجتماعی سالمندان تبدیل شوند.

ما باور داریم سالمند باید در محله «دیده شود»، اما مهم‌تر از آن، باید شنیده شود و در تصمیم سازی‌ها نقش داشته باشد. چه بسیار تجربه‌هایی که در میان سالمندان وجود دارد و می تواند چراغ راه نسل‌های بعد باشد. تقویت ارتباط میان نسل‌ها، انتقال تجربه و ایجاد فرصت برای حضور فعال سالمندان در فعالیت‌های اجتماعی و فرهنگی، نه‌ تنها به افزایش احساس تعلق و رضایتمندی آنان کمک می‌کند بلکه سرمایه اجتماعی شهر را نیز افزایش می‌دهد.

اقدامات و برنامه های اداره کل سلامت در این زمینه عبارتند از: توسعه کانونهای جهاندیدگان در محلات، اجرای برنامه های اجتماعی و فرهنگی، برگزاری رقابت های نشاط سالمندی، رویداد سه نسلی‌ها، طرح «گنجینه های شهر» با محوریت معرفی سالمندان توانمند، کمپین «سالم پیر شویم»، رویداد «دوشنبه های سالمندی»، توسعه مراکز فراهنگ و «سرای زندگی» به عنوان فضای حضور و تعامل سالمندان، و اجرای طرح «به وقت قدردانی» برای پاسداشت مقام این عزیزان و پیشبرد طرح محله های دوستدار سالمند.

از سوی دیگر، سالمندی سالم از سالهای سالمندی آغاز نمی شود. سلامت، حاصل انتخاب ها و سبک زندگی در تمام طول عمر است. آموزش، پیشگیری، تحرک بدنی، تغذیه مناسب، مراقبتهای دورهای، توجه به سلامت روان و حفظ ارتباطات اجتماعی، مجموعها ی از اقداماتی است که باید از دوران جوانی و میانسالی مورد توجه قرار گیرد.

یکی از مهم‌ترین چالش‌های دوران سالمندی، انزوا و تنهایی است؛ موضوعی که نه تنها سلامت روان، بلکه سلامت جسم سالمندان را نیز به طور جدی تهدید می کند. اداره کل سلامت در تلاش است تا از طریق تشکیل گروه‌های خودیار سالمندان و برنامه‌ریزی بازدیدهای دورهای از سالمندانِ در معرض تنهایی، این چالش را مدیریت کرده و احساس تعلق و ارتباط اجتماعی را در میان آنان تقویت کند.

در این مسیر، شهرداری تهران با بهره گیری از ظرفیت‌های محله‌ای و اجتماعی خود، در کنار نظام سلامت، خانواده ها و سایر دستگاه‌های مسئول، زمینه را برای گسترش فرهنگ سالمندی سالم و فعال فراهم کرده است.

البته هیچ شهری بدون خانواده های همراه، نمی‌تواند شهر دوستدار سالمند باشد. خانواده نخستین و مهم‌ترین پناه سالمندان است و احترام، محبت و حضور در کنار آنان، ارزشمندترین خدمتی است که می‌توان ارائه کرد. در کنار خانواده، جامعه نیز باید مسئولیت خود را بپذیرد؛ از مناسب سازی و دسترس پذیری فضاهای شهری گرفته تا ایجاد فرصت‌های مشارکت و کاهش موانعی که سالمندان را از حضور اجتماعی دور می کند.

شهر دوستدار سالمند، پروژه‌ای برای سالمندان امروز نیست؛ سرمایه گذاری برای همه نسل‌هاست. اگر امروز شهری ایمن‌تر، دسترس پذیرتر و انسانی‌تر برای سالمندان بسازیم، در واقع شهری بهتر برای کودکان، خانواده ها، افراد دارای محدودیت حرکتی و در نهایت برای همه شهروندان ساخته‌ایم.

هفته سالمندان، یادآور یک حقیقت مهم است: هیچ انسانی نباید با افزایش سن، از متن جامعه به حاشیه زندگی رانده شود. تهران باید شهری باشد که در آن سالمند احساس کند هنوز بخشی مؤثر از جامعه است؛ شهری که تجربه سالمندان را قدر بداند، صدای آنان را بشنود و زمینه مشارکت و حال خوبشان را فراهم کند.

امروز در برابر سالمندان شهر تهران، نه فقط یک وظیفه مدیریتی، بلکه یک مسئولیت انسانی داریم: ساختن شهری که در آن سن، مانع زندگی نباشد. در هفته سالمندان، ضمن ادای احترام به همه سالمندان عزیز، فرهیخته و پرتلاش تهران، بر عزم اداره کل سلامت شهرداری تهران برای تقویت رویکرد سلامت، محله و مشارکتمحور و همچنین ایجاد حال خوب برای سالمندان تأکید میکنم و امیدوارم با همراهی همه بخشهای جامعه، گامهای مؤثرتری برای تحقق تهرانِ دوستدار سالمند برداریم.

چرا که در نهایت؛ تهرانِ دوستدار سالمند، تهرانِ دوستدار زندگی است و شهری که برای سالمندانش خوب باشد، برای همه نسل‌هایش بهتر خواهد بود.

انتهای پیام/