به گزارش خبرنگار شهر، مترو امروز دیگر صرفاً وسیلهای برای جابهجایی مسافران در میان خیابانهای پرترافیک نیست؛ بلکه به یکی از مهمترین زیرساختهای توسعه شهری، کاهش آلودگی هوا، مدیریت ترافیک و ارتقای کیفیت زندگی در کلانشهرها تبدیل شده است. در ایران نیز گسترش شهرنشینی و افزایش روزافزون سفرهای درونشهری، ضرورت توسعه حملونقل ریلی را بیش از گذشته نمایان کرده است.
تهران؛ ستون فقرات حملونقل ریلی ایران
تهران با حدود ۱۴ میلیون نفر جمعیت، شلوغترین شهر ایران و یکی از پرجمعیتترین کلانشهرهای خاورمیانه به شمار میرود. تمرکز جمعیت، حجم بالای سفرهای روزانه و مشکلات ناشی از ترافیک موجب شده است مترو به یکی از مهمترین زیرساختهای حملونقل پایتخت تبدیل شود.
مطالعات مربوط به ترافیک تهران از سال ۱۳۴۲ آغاز شد و تحقیقات گستردهای برای بررسی وضعیت حملونقل این شهر انجام گرفت. در ادامه، پروژه متروی تهران با همکاری کشورهای خارجی و با پیشبینی ۷ خط آغاز شد، اما جنگ ایران و عراق موجب توقف پروژه شد. پس از اعلام آتشبس، عملیات اجرای مترو مجدداً آغاز شد.
اکنون ۲۸ سال از نخستین حرکت قطار از تهران به سمت کرج گذشته و شبکه متروی تهران به ۱۶۳ ایستگاه و ۷ خط رسیده است. بر اساس آمار ارائهشده، تاکنون بالغ بر ۹ میلیارد و ۸۰۰ میلیون سفر در این شبکه زیرزمینی انجام شده است.
۱۴۷۵کیلومتر شبکه ریلی؛ تصویری از متروی ایران
بر اساس آمار موجود، شبکههای ریلی شهری و حومهای در شهرهای مورد بررسی کشور در مجموع حدود هزار و ۴۷۵ کیلومتر طول دارند و ۵۴ خط فعال را شامل میشوند.
تهران با ۵۵۹ کیلومتر و ۱۲ خط در صدر این فهرست قرار دارد. پس از تهران، مشهد با ۲۳۲ کیلومتر و ۷ خط، اصفهان با ۱۹۷ کیلومتر و ۸ خط، اهواز با ۱۳۸ کیلومتر و ۶ خط، شیراز با ۱۱۳ کیلومتر و ۷ خط، کرج با ۱۰۵ کیلومتر و ۶ خط، تبریز با ۸۴ کیلومتر و ۵ خط، قم با ۳۳ کیلومتر و ۲ خط و کرمانشاه با ۱۳ کیلومتر و یک خط قرار دارند.
بررسی جزئیات این شبکهها نشان میدهد بخشی از ظرفیت ریلی شهرها در قالب خطوط شهری و بخشی دیگر در قالب خطوط حومهای تعریف شده است. برای نمونه، کرج دارای ۵ خط قطار شهری به طول ۸۰ کیلومتر و یک خط قطار حومهای به طول ۲۵ کیلومتر است. مشهد نیز ۵ خط شهری به طول ۱۲۶ کیلومتر و ۲ خط حومهای به طول ۱۰۶ کیلومتر دارد.
در اصفهان ۳ خط شهری به طول ۵۴ کیلومتر و ۵ خط حومهای به طول ۱۴۵ کیلومتر فعال است. شیراز نیز ۶ خط شهری به طول ۹۳ کیلومتر و یک خط حومهای به طول ۲۰ کیلومتر دارد.
در تبریز ۴ خط شهری به طول ۶۴ کیلومتر و یک خط حومهای به طول ۲۰ کیلومتر فعال است. اهواز نیز ۴ خط شهری به طول ۸۸ کیلومتر و ۲ خط حومهای به طول ۵۰ کیلومتر دارد.
قم با ۲ خط شهری به طول ۳۳ کیلومتر و کرمانشاه با یک خط شهری به طول ۱۳ کیلومتر در این فهرست قرار دارند و هر دو شهر فاقد خط حومهای فعال هستند.
آینده شبکه ریلی؛ صدها کیلومتر خط در انتظار ساخت
تصویر شبکه ریلی ایران تنها به خطوط فعلی محدود نمیشود. آمار پروژههای توسعهای نشان میدهد در شهرهای مختلف کشور دهها خط جدید در مرحله مطالعه یا ساخت قرار دارند.
در مجموع شهرهای مورد بررسی، ۳۰ خط قطار شهری به طول ۵۴۹ کیلومتر فعال است و قطارهای حومهای نیز ۱۲ خط به طول ۳۶۶ کیلومتر دارند. مجموع خطوط فعال شهری و حومهای به ۴۲ خط و ۹۱۵ کیلومتر میرسد.
در بخش طرحهای توسعهای نیز ۲۵ خط به طول ۵۳۸ کیلومتر تحت مطالعه قرار دارد و ۱۶ خط به طول ۳۵۸ کیلومتر در حال ساخت است.
در کرج ۴ خط به طول ۵۳ کیلومتر تحت مطالعه و ۲ خط به طول ۵۲ کیلومتر در حال ساخت است. مشهد ۴ خط به طول ۱۴۸ کیلومتر تحت مطالعه و ۲ خط به طول ۶۵ کیلومتر در حال ساخت دارد.
اصفهان نیز ۴ خط به طول ۱۰۵ کیلومتر را در مرحله مطالعه و ۴ خط به طول ۹۲ کیلومتر را در مرحله ساخت دارد. در شیراز ۵ خط به طول ۷۳ کیلومتر تحت مطالعه و ۲ خط به طول ۴۰ کیلومتر در حال ساخت است.
تبریز ۳ خط به طول ۴۴ کیلومتر تحت مطالعه و ۲ خط به طول ۴۰ کیلومتر در حال ساخت دارد. اهواز نیز ۵ خط به طول ۱۱۵ کیلومتر را در مرحله مطالعه و یک خط به طول ۲۳ کیلومتر را در مرحله ساخت دارد.
در قم ۲ خط به طول ۳۳ کیلومتر و در کرمانشاه یک خط به طول ۱۳ کیلومتر در حال ساخت است.
روزانه حدود ۲۱۴۰ حرکت قطار در شبکه مترو انجام میشود
متروی تهران تنها یک سیستم جابهجایی مسافر نیست و آثار اقتصادی و زیستمحیطی آن نیز قابل توجه است. طول خطوط مورد بهرهبرداری متروی تهران و حومه حدود ۳۱۰ کیلومتر اعلام شده و روزانه حدود ۲۱۴۰ حرکت قطار در این شبکه انجام میشود.
ظرفیت جابهجایی روزانه مترو حدود ۳ میلیون مسافر است. همچنین بر اساس آمار ارائهشده، بهرهبرداری از خطوط متروی تهران و حومه حدود ۸۷ هزار میلیارد ریال صرفهجویی در مصرف سوخت به همراه داشته است.
از سوی دیگر، کاهش آلودگی هوا ناشی از استفاده گستردهتر از حملونقل ریلی میتواند هزینههای مستقیم و غیرمستقیم مرتبط با سلامت و پاکیزگی شهر را کاهش دهد. میزان صرفهجویی در هزینههای بهداشت و درمان و پاکیزگی ناشی از کاهش آلودگی هوا حدود ۴۶ هزار میلیارد ریال برآورد شده است.
تهران در میان متروهای برتر خاورمیانه و جهان
آمارهای رتبهبندی جهانی نشان میدهد متروی تهران در برخی شاخصها جایگاه قابل توجهی دارد. بر اساس تعداد ایستگاهها، تهران رتبه نخست خاورمیانه، رتبه هفدهم آسیا و رتبه بیستوپنجم جهان را به خود اختصاص داده است.
بر اساس تعداد خطوط نیز تهران رتبه نخست خاورمیانه، رتبه شانزدهم آسیا و رتبه بیستم جهان را دارد.
در شاخص جابهجایی مسافر، تهران رتبه دوم خاورمیانه و رتبه هجدهم جهان را در اختیار دارد. مصر با جابهجایی حدود ۴ میلیون مسافر در روز در رتبه نخست منطقه قرار گرفته است.
در مقیاس جهانی نیز حدود ۱۶۰ شهر دارای متروی فعال هستند و مجموع مسافران روزانه شبکههای حملونقل ریلی انبوه از ۱۶۰ میلیون نفر فراتر میرود. میانگین تعداد مسافران روزانه مترو در جهان نیز بیش از یک میلیون نفر اعلام شده است.
در ایران، ۵ شهر دارای متروی فعال و ۴ شهر دارای متروی در حال ساخت هستند و میانگین تعداد مسافران روزانه مترو حدود ۲.۵ میلیون نفر اعلام شده است.
فاصله تهران با غولهای مترو در جهان
اگرچه متروی تهران در خاورمیانه جایگاه مهمی دارد، مقایسه طول شبکهها با بزرگترین متروهای جهان نشان میدهد فاصله تهران با برخی کلانشهرها همچنان چشمگیر است.
شانگهای با حدود ۹۰۰ کیلومتر شبکه مترو، پکن با حدود ۸۸۰ کیلومتر و گوانگژو با حدود ۷۰۰ کیلومتر، شبکههایی بسیار گستردهتر از تهران دارند.
در اروپا نیز مسکو با حدود ۴۷۰ کیلومتر و لندن با حدود ۴۰۰ کیلومتر شبکه مترو، از تهران بزرگتر هستند. شبکه تهران با حدود ۳۰۰ تا ۳۱۰ کیلومتر، تقریباً با مادرید با حدود ۲۹۵ کیلومتر قابل مقایسه است.
از سوی دیگر، تهران از نظر طول شبکه از پاریس با حدود ۲۴۵ کیلومتر و لسآنجلس با حدود ۱۸۰ کیلومتر بزرگتر است. تورنتو نیز با حدود ۸۰ کیلومتر شبکه مترو، فاصله قابل توجهی با تهران دارد.
بلیت ۲۸ سنتی تهران؛ ارزان در میان متروهای جهان
یکی از تفاوتهای قابل توجه تهران با بسیاری از کلانشهرهای جهان، قیمت پایین بلیت مترو است. بر اساس دادههای ارائهشده، قیمت بلیت متروی تهران حدود ۰.۲۸ دلار است و این شهر در میان ارزانترین متروهای جهان قرار دارد.
در نقطه مقابل، لندن با قیمت حدود ۷.۲۵ دلار برای بلیت، یکی از گرانترین متروهای جهان را دارد.
در آسیا، تهران با بلیت ۰.۲۸ دلاری ارزانترین شهر در این مقایسه است و توکیو با حدود ۲.۹ دلار در جایگاه گرانتر قرار دارد.
در خاورمیانه نیز تهران با قیمت ۰.۲۸ دلار ارزانترین و دبی با حدود ۱.۷۷ دلار گرانترین بلیت را در میان شهرهای مورد بررسی دارد.
انتهای پیام/
نظر شما