زبان فارسی؛ میراثی که باید «هوا»یش را داشته باشیم

۲۷ شهریور، تقویم ایران زمین بار دیگر پیوند ناگسستنی جانِ ایرانی را با سِحر کلام و اعجاز واژه‌ها یادآوری می‌کند؛ روزی که به پاسداشت استاد فرزانه، سید محمدحسین بهجت تبریزی (شهریار)، به عنوان «روز شعر و ادب فارسی» نام‌گذاری شده است. 

روزی که یادآور اشعار جذاب «علی ای همای رحمت» و «حیدربابا» است و فرصتی برای یادکردِ حافظ، سعدی و شاهنامه فردوسی؛ گنجینه‌هایی که همه ما به آن‌ها دلبسته‌ایم.

می‌خواهم از زاویه‌ای متفاوت به این موضوع نگاه کنم؛ دنیا، چه در شرق و چه در غرب، ایرانیان را متأثر از همین زبان و ادبیات غنی و کهن می‌داند. تفاوت ما با دیگر مردم دنیا در همین است؛ ما بسیار زود به سراغ شعر و ادبیات می‌رویم. ما در شادی‌ها، عروسی‌ها، تولد فرزندان، در عزای از دست رفتگان، در ایام جنگ و در جشن پیروزی‌ها، از شعر و موسیقی‌ای استفاده می‌کنیم که بر مبنای همین اشعار فارسی شکل گرفته است. مراجعه ما به ادبیات کهن و معاصرمان، یک مراجعه دائمی و گریزناپذیر است.

نگاه کنید در همین جنگ‌هایی که بر ما تحمیل شد؛ از دوران دفاع مقدس گرفته تا جنگ‌های اخیر، چقدر شعر توسط شاعران ما تولید شد و مردم چقدر این اشعار را با خود زمزمه کردند. این، ویژگی منحصربه‌فرد زبان و ادبیات فارسی در ایران است.

البته امسال، جای خالی مرد بزرگی که تا پیش از این یکی از مهم‌ترین محافظان و حراست‌کنندگان شعر و ادب فارسی بود، در این مناسبت به شدت حس می‌شود. همه ما داغدار ایشان هستیم و حق این است که در هر موضوعی جداگانه به یاد ایشان باشیم. برای ایشان، «فرهنگ» یک امر بسیار مهم و شاید مهم‌ترین عنصر آرمانی انقلاب اسلامی بود و در میان عناصر تشکیل‌دهنده فرهنگ، زبان و ادبیات، جایگاهی ویژه داشت.

حفظ این زبان، گاهی اوقات از دست همه ما برمی‌آید؛ تنها کافی است قدمی برایش برداریم. متأسفانه گاهی در مواجهات روزمره، حساسیت‌مان نسبت به واژگان بیگانه کم شده است. چرا می‌گوییم «اوکی»؟ چرا نمی‌گوییم «باشه»؟ چرا از کلمه «وایرال» استفاده می‌کنیم و نمی‌گوییم «پخش می‌شود»؟ این کلمات حتی ساخته و پرداخته فرهنگستان زبان و ادب فارسی هم نیستند. بیایید به همان واژه‌هایی برگردیم که پیش از این استفاده می‌کردیم. اگر از همین کلمات ساده شروع نکنیم، اگر این زبان از دست برود، نسل‌های بعدی ما به‌راحتی دیگر نمی‌توانند لای «بوستان» را باز کنند یا با حافظ مأنوس شوند. آن مکاشفه عاشقانه نسبت به شعر حافظ و سعدی از بین می‌رود و آیندگان از انبوه محتوای پرارزشی که توسط ادبیات فارسی برایشان به میراث گذاشته شده، محروم خواهند ماند.

همه ما باید هوای این زبانِ مظلوم و پرارزش را داشته باشیم. این کمترین کاری است که از دست ما برمی‌آید.

علیرضا نادعلی-سخنگو و نایب رئیس کمیسیون اجتماعی و فرهنگی شورای اسلامی شهر تهران

انتهای پیام/