به گزارش خبرگزاری شهر، فاطمه هداوند، پژوهشگر گروه مطالعات پایش و ارزیابی سیاست‌های شهری مرکز مطالعات طی یادداشتی درباره طرح تورم صفر نوشت: سیاست‌گذاری عمومی در شرایطی که جامعه در معرض فشارها و تلاطم‌های اقتصادی سازمان‌یافته قرار می‌گیرد، نیازمند بازتعریف مرزهای مرسوم و متعارف وظایف نهادی است. در شرایط فعلی کشورمان که ابزارهای اقتصادی باهدف تضعیف تاب‌آوری عمومی و جبران ناکامی‌های دشمن در میدان نظامی به کار گرفته می‌شوند، معیشت به خط مقدم آسیب‌پذیری زیست جمعی بدل می‌شود.
از منظر راهبردی، ورود مدیریت شهری تهران به حوزه تثبیت قیمت کالاهای اساسی و اجرای طرح تورم صفر، پاسخی سنجیده به این نیاز مبرم است. از آن‌جا که مدیریت شهری رویکردی مسئولیت‌پذیر در قبال تاب‌آوری جامعه اتخاذ کرده، حمایت از ثبات معیشتی ذیل وظایف ذاتی و جدایی‌ناپذیر شهرداری تهران جای می‌گیرد.
در این الگوی مداخله، شهرداری پایتخت با فعال‌سازی ظرفیت‌های عملیاتی خود نظیر سازمان میادین میوه و تره‌بار که تأمین‌کننده بالغ بر ۵۰ درصد از نیازهای مصرفی شهروندان پایتخت است، الگویی مشابه اقدامات پشتیبانی، تدارکاتی و بازسازی در دوران دفاع مقدس را مبنای عمل قرار داده است؛ الگویی که در آن نهاد مدیریت شهری هم‌زمان با ارائه خدمات مستقیم به شهروندان، به‌مثابه بازوی کمکی دولت و پایدارسازی شرایط زیستی ایفای نقش می‌کند.
هدف اصلی این طرح شش‌ماهه، تضمین دسترسی خانوارها به سبد معینی از اقلام حیاتی متناسب با سرانه هر فرد و با قیمتی ثابت است؛ اقدامی که به‌ویژه با تسری به کل کشور، می‌تواند شوک‌های تورمی اولیه را در خط اول تماس با نیازهای پایه مردم، مهار نماید. در ادبیات سیاست‌گذاری اجتماعی نیز با تکیه بر نگرش آمارتیا سن، اولویت خط‌مشی‌گذاری نه ترسیم جوامع بی‌نقص و آرمانی، بلکه از میان برداشتن رنج‌ها و ناعدالتی‌های ملموس در زندگی روزمره مردم است.
از این دیدگاه، مداخله عمومی پیش از آنکه درگیر نظریه‌پردازی‌های کلان شود، باید بتواند فشارهای عینی، فوری و قابل‌پیشگیری را از دوش خانواده‌ها بردارد. از این منظر، دیدن این طرح تنها به‌عنوان یک ابزار متعارف اقتصادی، نادیده‌گرفتن کارکرد اجتماعی آن به شمار می‌رود.
تورم برای خانواده‌ها فقط بالارفتن قیمت‌ها نیست، بلکه قدرت برنامه‌ریزی و امید به آینده را مختل می‌کند. وقتی سرپرست خانوار تصویر روشنی از هزینه‌های خوراک اساسی در ماه‌های پیشرو نداشته باشد، نگرانی ناشی از این نااطمینانی به تمام بخش‌های زندگی، از سلامت تا آموزش فرزندان سرایت خواهد کرد؛ بنابراین تثبیت شش‌ماهه قیمت کالاهای اساسی بیش از آنکه یک متغیر مالی باشد، تلاشی برای بازگرداندن آرامش فکری، امکان پیش‌بینی هزینه‌ها و مهار اضطراب در طبقات ضعیف و متوسط است، اقشاری که بخش عمده درآمدشان صرف تأمین همین نیازهای اولیه معیشتی می‌شود.
در شرایط بحرانی، مهم‌ترین ویژگی یک سیاست‌گذاری کارآمد، حفظ قابلیت انعطاف و انطباق با واقعیت‌های متغیر جامعه است. بر همین اساس، طرح تثبیت قیمت‌ها نه یک تصمیم دائمی، بلکه یک اقدام حمایتی زمان‌مند است. تعیین افق شش‌ماهه نشان‌دهنده پویایی و واقع‌بینی سیاست‌گذار است، رویکردی که مانع از ایجاد تعهدات مالی سنگین و برگشت‌ناپذیر برای بودجه شهر می‌شود. این بازه زمانی مشخص به مدیریت شهری فرصت می‌دهد تا واکنش بازار و تغییرات الگوی مصرف خانواده‌ها را از نزدیک رصد کند و در پایان دوره، تصمیم بعدی خود، اعم از اصلاح اقلام تحت پوشش، تغییر سهمیه‌ها یا بازتنظیم شیوه توزیع را بر مبنای داده‌های واقعی اتخاذ نماید.
از دیگر ویژگی‌های این سیاست‌گذاری منعطف، تنوع در شیوه‌های عرضه است، به‌کارگیری ظرفیت سازمان میادین، فروشگاه‌های شهروند و بستر دیجیتال شهرزاد، سرعت عمل مدیریت شهری را در پاسخ به نیازهای روزمره مردم بالا می‌برد. ترکیب این دسترسی‌ها ازاین‌جهت اهمیت دارد که مسیرهای متنوعی را برای دسترسی شهروندان فراهم کرده و با کاهش محدودیت‌های مکانی، امکان بهره‌مندی گروه‌های مختلف را افزایش می‌دهد.
در این میان، توجه به پراکنش جغرافیایی مراکز عرضه، استمرار موجودی کالا و تسهیل استفاده از خدمات حضوری و اینترنتی، ظرفیت این شبکه را برای تحقق عدالت فضایی و گسترش دسترسی مؤثرتر به کالا، به حداکثر می‌رساند. فراتر از ابعاد اقتصادی و معیشتی طرح تورم صفر، عمیق‌ترین اثر این طرح را باید در بازسازی و تقویت سرمایه اجتماعی در کلان‌شهر تهران جست‌وجو کرد.
در شرایطی که شوک‌های تورمی مداوم، اعتماد عمومی را دچار فرسایش می‌کنند و فاصله میان جامعه و نهادهای مدیریتی را افزایش می‌دهند، حضور ملموس شهرداری تهران در میدان معیشت، حامل پیامی آشکار از جنس همراهی و درک متقابل است. این اقدام، ادراک شهروندان از مدیریت شهری را از یک دستگاه اجرایی و ارائه‌دهنده خدمات شهری، به نهادی خدمتگزار و مسئولیت‌پذیر تغییر می‌دهد که در روزهای پرفشار در کنار شهروندان می‌ایستد. همین تغییر نگرش، پایه اصلی تقویت اعتماد نهادی و بازآفرینی سرمایه اجتماعی ازدست‌رفته در شهر است.
در مجموع، طرح تورم صفر را می‌توان گامی عینی در راستای تحقق الگوی مدیریت شهری مسئولیت‌پذیر دانست رویکردی که ظرفیت‌های اجرایی پایتخت را با نیازهای معیشتی شهروندان پیوند می‌زند و ابعاد اجتماعی ارائه خدمات عمومی را عمق می‌بخشد.
اهمیت این مداخله در آن است که حمایت از رفاه عمومی را از سطح اهداف کلی به حوزه‌ای ملموس در زندگی روزمره خانواده‌ها منتقل می‌کند. میزان موفقیت و ماندگاری آثار آن نیز به توانایی در تأمین مستمر کالا، گسترش دسترسی عادلانه، استفاده از داده‌های اجرایی و برنامه‌ریزی برای دوره پس از اجرا وابسته خواهد بود.
از این منظر، طرح تورم صفر علاوه بر فراهم‌کردن فرصتی برای کاهش بخشی از فشارهای معیشتی، می‌تواند زمینه‌ای برای یادگیری نهادی، ارتقای ظرفیت‌های اجرایی و تقویت اعتماد میان شهروندان و نهادهای عمومی باشد، مسیری که در صورت تداوم، قابلیت تبدیل‌شدن به تجربه‌ای ارزشمند در سیاست‌گذاری اجتماعی شهری را خواهد داشت.
انتهای پیام/
نظر شما