گذار از کلانشهر تک‌هسته‌ای؛ حمل‌ونقل ریلی در خدمت توسعه منطقه‌ای تهران

به گزارش شهر به نقل از روابط عمومی معاونت شهرسازی و معماری، میترا کریمی مدیرکل شهرسازی و طرح‌های شهری شهرداری تهران، در ابتدای این نشست با اشاره به همکاری مشترک شهرداری و حوزه شهرسازی در این پروژه اظهار کرد: همزمانی این پروژه با موضوع توسعه مبتنی بر حمل‌ونقل عمومی (TOD) موجب شد مستندات و مطالعات آن با تمرکز بر ظرفیت‌های حمل‌ونقل ریلی تدوین شود.

وی با بیان اینکه مسائل و مشکلات تهران صرفا محدود به محدوده ۶۴۱ کیلومترمربعی این شهر نیست، گفت: نمی‌توان تهران را جدا از شهرهای پیرامونی و حتی حریم پایتخت مورد بررسی قرار داد؛ چراکه میان تهران و این مناطق، ارتباط و تداخل عملکردی وجود دارد.

کریمی، حمل‌ونقل ریلی و نحوه تبادل سفر میان تهران و شهرهای پیرامونی را یکی از مسائل اصلی منطقه دانست و افزود: بخش قابل توجهی از مشکلات تهران به سفرهای ورودی و خروجی میان پایتخت و شهرهای پیرامونی مربوط می‌شود و تسهیل و ساماندهی این سفرها می‌تواند بخشی از مشکلات ترافیکی تهران را کاهش دهد.

مدیرکل شهرسازی و طرح‌های شهری شهرداری تهران در عین حال با اشاره به دو وجهی بودن تسهیل حمل‌ونقل تصریح کرد: تسهیل حمل‌ونقل مانند یک تیغ دولبه است؛ از یک سو می‌تواند مشکلات رفت‌وآمد را کاهش دهد و از سوی دیگر، در صورت نبود برنامه‌ریزی مناسب، ممکن است به تشدید مسائل تهران و افزایش بار جمعیتی و عملکردی بر پایتخت منجر شود.

وی ادامه داد: با توجه به اینکه توسعه حمل‌ونقل ریلی در دستور کار جدی دولت قرار دارد، تلاش کردیم از این فرصت استفاده و موضوع TOD را با توسعه حمل‌ونقل ریلی پیوند دهیم تا بتوان از این ظرفیت برای توسعه شهرها و محدوده‌های پیرامونی تهران استفاده کرد.

به گفته کریمی، سه مشاور در قالب یک کنسرسیوم، مطالعات و بررسی‌های لازم در این زمینه را انجام داده‌اند.

مشکلات تهران بدون توجه به شهرهای پیرامونی حل نمی‌شود

قارداشی، مدیرکل مهندسی و نظارت تأسیسات زیربنایی راه‌آهن، نیز در این نشست با اشاره به تجربه شهرهای موفق جهان گفت: در مادرشهرها و شهرهای پیرامونی شهرهایی مانند توکیو، برلین، مادرید و لندن، بخش قابل توجهی از رفت‌وآمدها بر ستون فقرات حمل‌ونقل ریلی شکل گرفته است.

وی با بیان اینکه سهم حمل‌ونقل ریلی در پیرامون تهران کمتر از ۱۰ درصد است، اظهار کرد: همین مسئله موجب شده بزرگراه‌های ورودی تهران در دو پیک صبح و عصر با اشباع مواجه شوند و حل مشکل ترافیک در این معابر بسیار دشوار باشد.

قارداشی افزود: اگر تمرکز ما صرفاً بر تهران باشد، نمی‌توان انتظار داشت مشکلات ترافیکی پایتخت به‌طور کامل حل شود. توسعه خطوط متروی تهران اقدام بزرگی بوده، اما مشکلات همچنان پابرجاست؛ چراکه شهرهای اقماری و پیرامونی در این برنامه‌ریزی به اندازه کافی مورد توجه قرار نگرفته‌اند.

نماینده راه‌آهن جمهوری اسلامی ایران درباره دلایل شکل‌گیری شهرهای پیرامونی نیز گفت: انتخاب محل سکونت در این شهرها در کشور ما عموماً به دلیل گرانی مسکن در مادرشهر یا با هدف دسترسی به زمین و خانه‌های بزرگ‌تر انجام شده است.

وی ادامه داد: رشد فزاینده جمعیت شهرهای پیرامونی تهران موجب شده مدیریت سفرها و رفت‌وآمد میان این مناطق و پایتخت روزبه‌روز دشوارتر شود.

قارداشی با تأکید بر ضرورت استفاده از الگوهای موفق جهانی اظهار کرد: باید به سمت ایجاد ایستگاه‌های تبادلی حرکت کنیم؛ ایستگاه‌هایی که بتوانند رفت‌وآمد میان تهران و شهرهای پیرامونی را سامان دهند.

وی با اشاره به ضرورت اتصال خطوط مترو و شبکه ریلی حومه‌ای افزود: ایجاد حتی یک ایستگاه تبادلی موفق می‌تواند تجربه مهمی برای توسعه این شبکه باشد.

نماینده راه‌آهن جمهوری اسلامی ایران همچنین با بیان اینکه شبکه‌های ریلی موفق جهان ترکیبی از خطوط قطری، شعاعی و حلقوی هستند، گفت: چنین ساختاری در تهران وجود ندارد. هرچند ۱۰ نقطه تبادلی در شبکه متروی تهران تعریف شده، این نقاط هنوز به مرحله اجرا نرسیده‌اند.

ضرورت شکل‌گیری وفاق میان شهرسازی و حمل‌ونقل

باوقار، مشاور طرح، نیز این پروژه را حاصل شکل‌گیری وفاق میان حوزه‌های حمل‌ونقل و شهرسازی دانست و گفت: تاکنون چنین وفاقی به شکل جدی وجود نداشته است.

وی با تأکید بر اینکه تهران را نمی‌توان به‌صورت یک شهر منفرد دید، اظهار کرد: تهران در واقع بخشی از یک مجموعه شهری گسترده‌تر است و در این پروژه تلاش شده علاوه بر موضوعات حمل‌ونقل و شهرسازی، مسئله حکمرانی نیز مورد توجه قرار گیرد.

باوقار با اشاره به ظرفیت‌های موجود در شبکه ریلی تهران گفت: می‌دانیم که در حوزه راه‌آهن مشکلات و چالش‌هایی وجود دارد و باید این مسائل در کنار ظرفیت‌های موجود مورد بررسی قرار گیرد.

وی افزود: تنها حدود هفت یا هشت شهر در جهان از نظر تعداد خطوط ریلی شرایطی بالاتر از تهران دارند، اما مسئله اصلی صرفاً تعداد خطوط نیست؛ بلکه نحوه اتصال این خطوط به شهرهای پیرامونی، ایجاد نقاط تبادل و شکل‌گیری یک شبکه یکپارچه حمل‌ونقل در مقیاس منطقه شهری اهمیت دارد.

بر اساس مباحث مطرح‌شده در این نشست، توسعه ریلی تهران زمانی می‌تواند به کاهش مشکلات پایتخت منجر شود که از نگاه صرفاً درون‌شهری فاصله گرفته و در مقیاس منطقه‌ای دنبال شود؛ رویکردی که در آن، توسعه شهرهای پیرامونی، مدیریت سفرهای روزانه و ایجاد نقاط تبادلی میان شبکه‌های ریلی، مترو و سایر شیوه‌های حمل‌ونقل، همزمان مورد توجه قرار گیرد.

انتهای پیام/