به گزارش خبرنگار شهر، در میان گذرهای پررفتوآمد بازار بزرگ تهران، فضاهایی وجود دارند که فراتر از کارکرد تجاری خود، روایتگر بخشی از تاریخ، معماری و زندگی اجتماعی پایتخت هستند. چهارسوق بزرگ یکی از همین فضاهای ماندگار است؛ بنایی تاریخی که در گذر زمان، شاهد رفتوآمد نسلهای مختلف بازاریان و شکلگیری خاطرات و مناسبات اجتماعی در قلب بازار تهران بوده است.
این بنا که قدمت آن به دوره فتحعلیشاه قاجار بازمیگردد، در محل تلاقی چهار مسیر بازار مسجد جامع، بازار مسگرها، بازار چهارسوق و کوچه هفتتن قرار گرفته است. ساختار هشتضلعی، پوشش گنبدی، نورگیر بخش فوقانی و گچبریهای برجسته، چهارسوق بزرگ را به یکی از جلوههای شاخص معماری تاریخی بازار تهران تبدیل کرده است. اثری که دوم آبانماه سال ۱۳۵۶ با شماره ۱۵۴۱ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید.
اما اهمیت چهارسوق بزرگ تنها در ویژگیهای معماری آن خلاصه نمیشود. این فضا در طول سالیان، بخشی از زندگی اجتماعی بازار بوده و در کنار نقش ارتباطی و تجاری، در برگزاری آیینهای مذهبی، پیوند میان اصناف و شکلگیری هویت جمعی بازاریان نیز جایگاه داشته است. چهارسوق بزرگ در دوره قاجار حتی کارکردهای نظارتی و انتظامی را نیز بر عهده داشته و بهنوعی یکی از نقاط اثرگذار در سامان اجتماعی بازار به شمار میرفته است.
حفظ چنین فضایی تنها به نگهداری از یک بنای قدیمی محدود نمیشود بلکه صیانت از جزئیاتی است که هر کدام بخشی از روایت تاریخی بازار را در خود جای دادهاند. گچبریهای برجسته چهارسوق از جمله همین جزئیات ارزشمند هستند که در گذر زمان بر اثر رنگآمیزیهای مکرر، برخی مداخلات مرمتی نامناسب و انباشت آلودگی ناشی از تردد گسترده در بازار، دستخوش تغییراتی شدهاند. موضوعی که ضرورت توجه مستمر به حفاظت و مرمت این تزئینات را بیش از پیش آشکار میکند.
در همین راستا، یاسر جعفری، مدیرکل معماری و ساختمان شهرداری تهران در گفتوگو با خبرنگار شهر از آغاز مرحله جدید عملیات حفاظت و مرمت چهارسوق بزرگ خبر داد و با اشاره به ارزش تاریخی و معماری این بنا گفت: چهارسوق بزرگ یکی از شاخصترین فضاهای تاریخی بازار تهران است و حفاظت از آن نیازمند توجه همزمان به ویژگیهای کالبدی، تزئینات معماری و اصالت تاریخی بناست.
وی با اشاره به سابقه مرمت این اثر افزود: چهارسوق بزرگ در سال ۱۳۹۶ با مشارکت مرمتگران آلمانی و ایرانی مرمت شد و اکنون در مرحله جدید، عملیات حفاظت و مرمت آن با تکیه بر دانش و توان تخصصی مرمتگران ایرانی دنبال میشود.

جعفری ادامه داد: در این مرحله، ادارهکل معماری و ساختمان شهرداری تهران، مطالعات تخصصی، نقشهبرداری، استحکامبخشی، پاکسازی سطوح، ترمیم بخشهای آسیبدیده و تکمیل و موزونسازی آرایهها و تزئینات تاریخی را در دستور کار قرار داده است.
مدیرکل معماری و ساختمان شهرداری تهران با تأکید بر ضرورت رعایت ملاحظات تخصصی در فرآیند مرمت خاطرنشان کرد: این عملیات با هدف حفاظت از اصالت معماری و صیانت از ارزشهای تاریخی چهارسوق بزرگ توسط مرمتگران متخصص ایرانی و با نظارت ادارهکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی استان تهران در حال اجراست.
حالا چهارسوق بزرگ بار دیگر در مسیر حفاظت و مرمت قرار گرفته است؛ تلاشی برای نگهداری از بخشی از حافظه تاریخی تهران که ارزش آن تنها در آجرها، گنبد و گچبریهایش نیست بلکه در پیوند عمیقی است که طی سالیان با زندگی و هویت بازار بزرگ تهران پیدا کرده است.
انتهای پیام/
نظر شما