روایتی از فاجعه «اکوساید» در تهران/ وقتی اسرائیل و آمریکا ریه‌های «ققنوس ایران» را هدف قرار داد

به گزارش خبرنگار شهر، در میان دیواره‌های باغ‌موزه دفاع مقدس، جایی که روایتگر تاریخ ایستادگی است، این بار روایت متفاوتی در جریان بود. «ققنوس ایران» نه تنها یک همایش، که یک سوگ‌سروده برای زمینی بود که زیر سنگینی سایه جنگ، گاهی نفس‌هایش به شماره افتاد.

محمد صابر باغخانی پور، مدیرکل محیط زیست و توسعه پایدار، حمیدرضا غلامزاده، رئیس مرکز ارتباطات و امور بین‌الملل شهرداری تهران، علی نصیری رئیس سازمان پیشگیری و مدیریت بحران شهر تهران، فاطمه کریمی، مدیرعامل شرکت کنترل کیفیت هوای تهران، برخی اعضای شورای شهر تهران مانند حجت الاسلام آقامیری و مهدی پیرهادی، همچنین سفرای برخی کشورها مانند نیکاراگوئه، برزیل، ویتنام، معاون سفیر فیلیپین و سریلانکا، نمایندگانی از سازمان اکو و سازمان بین المللی مهاجرت، نمایندگانی از سازمان حفاظت محیط زیست و وزارت بهداشت و جمعی از فعالان محیط زیست و رسانه‌ها در این همایش حضور داشتند و آمده بودند تا صدای طبیعت دردمند را به گوش دنیا برسانند.

در فضایی که آمیخته با نمادهای ایستادگی بود، حضور مسئولان شهری، از مدیران کل محیط‌زیست و توسعه پایدار گرفته تا نمایندگان شورای شهر و سازمان مدیریت بحران، در کنار سفرای برخی کشورها، جایگاه بین‌المللی این رویداد را نشان می‌داد. اما آنچه این همایش را از چارچوب‌های معمول دیپلماتیک خارج می‌کرد، ورود جسورانه به مفهومی تکان‌دهنده به نام «اکوساید» (Ecocide) بود.

 در مجاورت برگزاری این همایش بخشی از پنل‌های خورشیدی آسیب دیده از جنگ قرار داده شده بود و  تصاویر و مستندات ارائه شده در نمایشگاه، زبان گویای طبیعتی بودند که در هیاهوی جنگ، بی‌صدا به احتضار در آمد. در جنگ آمریکا و اسرائیل نه تنها انسان‌ها بلکه آب، خاک، هوا، درختان و ... مورد هدف و اصابت قرار داشت.

سخنرانان در این مراسم، از محمد صابر باغخانی‌پور تا نمایندگان سازمان‌های بین‌المللی، هر یک با زبانی متفاوت اما با یک دغدغه مشترک، از ضرورت دیدن «جنگ» نه فقط در ساحت انسان‌کشی، که در ساحت «زمین‌کُشی» سخن گفتند.

جنگ اسرائیل و آمریکا علیه ایران را مصداقی روشن از اکوساید

در این همایش اقلیم تهران و ایران به عنوان قربانی جنگ‌های ۱۲ روزه و جنگ رمضان و تحریم‌های ظالمانه مطرح شدند؛ استدلالی که جنگ اسرائیل و آمریکا علیه ایران را مصداقی روشن از اکوساید معرفی کرد. مفهوم «اکوساید» در این فضای خاص، فراتر از یک اصطلاح آکادمیک، به مثابه یک «اتهام بزرگ» علیه مسببان آسیب‌های زیست‌محیطی ناشی از جنگ مطرح شد.

اجماعی برای یک مطالبه جهانی

فضای همایش، ترکیبی از اندوه و عزم بود. سفرای کشورهای مختلف، از نیکاراگوئه و برزیل تا ویتنام و سریلانکا، در کنار نمایندگان سازمان‌های جهانی، گویی در «ققنوس ایران» به دنبال راهی برای پیوند دادن منافع زیست‌محیطی ملت‌ها در برابر تهدیدات امنیتی مشترک بودند.

«ققنوس ایران» در نهایت، تلاش برای تبدیل یک «سکوت محیط‌زیستی» به یک «فریاد جهانی» بود. این رویداد یادآور این نکته تلخ و در عین حال ضروری بود که در دنیای امروز، ترکش‌های جنگ تنها بر پیکره‌های انسانی نمی‌نشیند، بلکه «ریه‌ها» و «جان» زمین را نیز هدف قرار می‌دهد.

 قربانیان خاموش جنگ را بشناسید

محمد صابر باغخانی‌پور مدیرکل محیط زیست و توسعه پایدار شهرداری تهران با بررسی آثار جنگ بر محیط زیست کشور، به‌ویژه شهر تهران در افتتاحیه این نمایشگاه با اشاره به ۱۰ هزار هکتار آتش‌سوزی جنگل و مرتع در کشور و خروج بیش از ۱۰۰ کیلووات ظرفیت خورشیدی شهرداری تهران از مدار  طی جنگ اخیراظهار کرد: امروز دور هم جمع شدیم تا به دنیا بگوییم جنگ، بستری را هدف قرار می‌دهد که اساس رشد و تداوم زندگی بشر است و آن محیط زیست است. وقتی از شهدای طبیعت سخن می‌گوییم، منظور فقط یک تعبیر نمادین نیست؛ آب، خاک و همه ارکان و عناصر محیط زیست که در جنگ آسیب می‌بینند، قربانیان خاموش جنگ هستند.

جزئیاتی از عواقب محیط زیستی اصابت پرتابه‌ها به انبارهای نفت تهران

علی نصیری، رئیس سازمان پیشگیری و مدیریت بحران شهر تهران، در افتتاحیه این نمایشگاه با بیان اینکه تهران پایتخت زیبای جمهوری اسلامی ایران و شهری که در آن زندگی می‌کنیم، در ایام جنگ در خط مقدم نبرد قرار داشت، اظهار کرد: در جریان این حملات، ۶۵۰ نقطه در سطح شهر تهران مورد اصابت و حمله با انواع پرتابه‌ها قرار گرفت. همچنین حملات صورت‌گرفته به سه انبار نفت در شرق، غرب و جنوب تهران شامل انبار نفت سوهانک، انبار نفت شهران و انبار نفت ری به طور همزمان موجب آزاد شدن نزدیک به ۲۰ میلیون لیتر سوخت در محیط زیست تهران شد. 

وی این رخداد را مصداق «اکوساید» یا تخریب گسترده محیط زیست دانست و گفت: استفاده از این اصطلاح برای توصیف حادثه کاملاً صحیح است.

رئیس سازمان پیشگیری و مدیریت بحران شهر تهران افزود: بر اثر این حوادث، حدود ۴۷ هزار تن گاز گلخانه‌ای وارد جو شد و نزدیک به ۶۰۰ هزار کیلوگرم آلاینده شیمیایی در هوای تهران انتشار یافت که یک فاجعه زیست‌محیطی محسوب می‌شود.

پیشنهاد تدوین سند ملی حفاظت از محیط زیست در شرایط جنگی

حجت السلام محمد آقامیری، عضو شورای اسلامی شهر تهران در این همایش پیشنهاد تدوین سند ملی حفاظت از محیط زیست در شرایط جنگی را مطرح کرد و بیان داشت: جنگ های امروز تنها نبرد نظامی نیستند بلکه ابعاد زیست محیطی و تمدنی نیز دارند و از همین رو تدوین سند ملی حفاظت از محیط زیست در شرایط بحران جنگی و تشکیل کارگروه ویژه پدافند غیرعامل زیست بوم شهری ضروری است.

همایش و نمایشگاه «ققنوس ایران» در باغ موزه دفاع مقدس برگزار شد، نمایشگاهی که حکایت از هدف قرار دادن ریه‌های «ققنوس ایران» توسط آمریکا و اسرائیل در جنگ علیه ایران را دارد و در آن  روایتی از فاجعه «اکوساید» در تهران مطرح شد. همچنین واقعیت‌ها نشان می‌دهد که جنگ، علاوه بر ویرانی فوری، میراثی سنگین و ماندگار از آلودگی و تخریب برای محیط‌زیست و ققنوس ایران برجای می‌گذارد؛ میراثی که ترمیم آن گاه سال‌ها و حتی دهه‌ها زمان می‌برد.

البته برگزاری این همایش پایان کار نبود؛ بلکه آغاز فراخوانی برای ثبت جنایت علیه محیط‌زیست در تالارهای قضایی جهان بود؛ جایی که ققنوس، قرار است از خاکسترهای جنگ، حقیقت دردمند طبیعت را برای آیندگان روایت کند.