به گزارش خبرنگار شهر، آیین رونمایی اولین دوره جایزه «خانوادهمحوری» در شهر «نشان تهران خانواده» امروز -چهارشنبه ۲۷ خردادماه ۱۴۰۵- با حضور علیرضا زاکانی شهردار تهران، مریم اردبیلی رئیس مرکز زنان و خانواده شهرداری تهران و علیرضا نادعلی سخنگوی شورای اسلامی شهر تهران برگزار شد.
مریم اردبیلی با اشاره به برگزاری هفته خانواده در پایتخت، گفت: نگاه ما به خانواده صرفاً ارائه خدمات نیست؛ خانواده را اصلیترین نهاد رشد و تعالی انسان و یکی از مهمترین ارکان پیشرفت اجتماعی میدانیم. از همین رو در قالب کمپین «شهر خانواده» تلاش کردهایم نقش و کنشگری خانوادهها در حل مسائل شهری را تقویت کنیم.
وی افزود: در چهار سال گذشته با رویکرد «تهران خانواده» برنامههایی همچون رویدادهای ایدهپردازی، مدرسه تسهیلگری و مدلهای مشارکت محلی را دنبال کردیم تا خانوادهها بتوانند در شناسایی مسائل و ارائه راهحلهای شهری نقشآفرینی کنند.
اردبیلی با تشریح سه سطح رویکرد خانوادهمحور در مدیریت شهری اظهار کرد: سطح نخست، شهر دوستدار خانواده است؛ شهری که نیازها و اقتضائات همه اعضای خانواده در آن دیده شود و کودکان، جوانان، زنان، مردان و سالمندان بتوانند در آن احساس آرامش، تعلق و آسایش داشته باشند.
وی ادامه داد: سطح دوم، شهر خانوادهمحور است؛ به این معنا که خانواده صرفاً دریافتکننده خدمات نباشد بلکه تمامی سیاستها، برنامهها و تصمیمات شهری از منظر تأثیر بر خانوادهها مورد ارزیابی قرار گیرد و رویکرد خانوادهمحوری در همه بخشهای مدیریت شهری جاری شود.
تبدیل خانواده به کنشگر فعال
رئیس مرکز زنان و خانواده شهرداری تهران تصریح کرد: سطح سوم و عالیتر، شهری است که خانوادهها در آن به کنشگران فعال تبدیل شوند یعنی بتوانند مسائل و اولویتهای خود را مطرح کنند، برای حل آنها ایده ارائه دهند، در فرآیند تصمیمگیری و اجرا مشارکت داشته باشند و نتایج اقدامات را نیز ارزیابی کنند. در چنین الگویی، خانوادهها بخشی از مدیریت و حل مسائل شهر هستند، نه صرفاً مخاطب برنامهها.
اردبیلی تأکید کرد: تحقق این سه سطح نیازمند توسعه ادبیات نظری، طراحی مدلهای عملیاتی و بهرهگیری از ظرفیتهای فرهنگی و اجتماعی کشور است تا زمینه حضور مؤثر خانوادهها در ارتقای کیفیت زندگی شهری فراهم شود.
رئیس مرکز زنان و خانواده شهرداری تهران با تشریح اقدامات انجامشده در حوزه خانوادهمحوری در مدیریت شهری، گفت: سال گذشته الگوی بازیهای خانوادهمحور در شهر تهران توسعه یافت و با طراحی بازیهای محیطی و میدانی توسط جمعی از برترین بازیسازان کشور، بیش از ۶۰ هزار خانواده تهرانی در این برنامهها مشارکت کردند. این بازیها علاوه بر ایجاد نشاط و همدلی خانوادگی، بستری برای تجربه مشارکت خانوادهها در حل مسائل شهری و تقویت این باور بود که خانوادهها در دایره نفوذ و توانمندیهای خود میتوانند در بهبود شهر نقشآفرین باشند.
وی افزود: در کنار این برنامهها، از ظرفیت حلقههای میانی، هنرمندان، فعالان اجتماعی و تسهیلگران بهره گرفتیم. نشستهای متعدد تخصصی، رویدادهای ایدهپردازی خانوادهمحور و فعالیت آکادمی تهران خانواده از جمله اقداماتی بود که به تربیت تسهیلگران و توسعه الگوی خانوادهمحوری در سطح شهر کمک کرد.
اردبیلی با اشاره به تغییرات ساختاری صورتگرفته در شهرداری تهران اظهار کرد: با حمایت شورای اسلامی شهر تهران، حوزه زنان و خانواده در تمامی مناطق، سازمانها و شرکتهای شهرداری مستقر شد و این امکان فراهم آمد تا رویکرد خانوادهمحوری در تمامی بخشهای مدیریت شهری جاری و تقویت شود.
اجرای ۲۳۰ برنامه خانوادهمحور در هفته خانواده
رئیس مرکز زنان و خانواده شهرداری تهران ادامه داد: در هفته خانواده امسال بیش از ۲۳۰ برنامه با رویکرد خانوادهمحور در بخشهای مختلف مدیریت شهری اجرا شد که حدود ۸۰ درصد آن برای عموم شهروندان و خانوادهها و ۲۰ درصد نیز برای خانوادههای کارکنان شهرداری تهران در نظر گرفته شده بود. در این چارچوب، ۹۳ برنامه در مناطق ۲۲گانه و ۱۱۶ برنامه در سازمانها و شرکتهای شهرداری برگزار شد.
وی همچنین از پیگیری طرح «پردیسهای خانوادهمحور» خبر داد و گفت: برای طراحی این الگو نشستها و رویدادهای متعددی برگزار شد تا زیرساختهایی فراهم شود که همه اعضای خانواده بتوانند در کنار یکدیگر از امکانات شهری بهرهمند شوند و تعامل و همافزایی بیشتری را تجربه کنند.
جایزه «تهران خانواده» گامی در جهت ارزیابی و ترویج خانوادهمحوری در مدیریت شهری
اردبیلی با بیان اینکه مجموعه این اقدامات زمینه شکلگیری شاخصها و مدلهای شهر خانوادهمحور را فراهم کرده است، گفت: امروز به مرحلهای رسیدهایم که میتوانیم از الگوهای بومی شهر خانوادهمحور سخن بگوییم و نمونههای اجرایی آن را نیز بهصورت پایلوت در شهر تجربه کنیم. بر همین اساس، نخستین دوره جایزه «تهران خانواده» طراحی شده است تا رویکرد خانوادهمحوری در مدیریت شهری را بهصورت نظاممند ارزیابی و ترویج کند.
وی افزود: این جایزه فرصتی برای مناطق، سازمانها و شرکتهای شهرداری خواهد بود تا پروژهها و برنامههای خود را با مشارکت خانوادهها طراحی و اجرا کنند و در مسیر حرکت به سوی شهر خانوادهمحور قرار گیرند. البته تأکید میکنیم که «تهران خانواده» به معنای رسیدن به نقطه مطلوب و رفع کامل همه مسائل نیست، بلکه مسیری برای استانداردسازی، ارزیابی و ارتقای مستمر رویکرد خانوادهمحوری در شهر تهران است.
اختتامیه رویداد جایزه تهران؛ مهرماه
رئیس مرکز زنان و خانواده شهرداری تهران با اعلام آغاز به کار دبیرخانه جایزه تهران خانواده گفت: اختتامیه رسمی این رویداد در هفته تهران و در مهرماه برگزار خواهد شد. این جایزه به خانوادههای کنشگر، شبکههای خانوادگی اثرگذار، طرحهای نوآورانه اجتماعی، پروژههای امکانساز مشارکت خانوادهها، تغییرات ساختاری خانوادهمحور در مدیریت شهری و همچنین مناطق و سازمانهای موفق در این حوزه تعلق خواهد گرفت.
اردبیلی با تأکید بر ریشههای عمیق خانوادهمحوری در فرهنگ ایرانی و اسلامی اظهار کرد: تابآوری، مقاومت و انسجام اجتماعی در جامعه ایرانی همواره بر پایه خانواده شکل گرفته است. نمونه روشن آن را در مواجهه مردم با بحرانها و حوادث اخیر شاهد بودیم؛ جایی که خانوادههای ایرانی با اتکا به سرمایه اجتماعی و عاطفی خود نهتنها از سختیها عبور کردند، بلکه انسجام و همبستگی بیشتری نیز پیدا کردند.
وی افزود: در فرهنگ و تاریخ ما نیز الگوی خانوادهمحوری همواره منشأ خیر و برکت بوده است؛ از آموزههای قرآنی و سیره اهلبیت(ع) گرفته تا واقعه مباهله و نهضت عاشورا که در آنها خانواده به عنوان محور کنش اجتماعی و فرهنگی نقشآفرینی کرده است. هرچه بتوانیم این سرمایه تمدنی را برای ساخت آینده به کار بگیریم، مسیر پیشرفت جامعه هموارتر خواهد شد.
اردبیلی از برنامهریزی برای توسعه این جایزه در سطح ملی خبر داد و گفت: در گامهای بعدی تلاش خواهیم کرد جایزه تهران خانواده را در قالب همکاری با مجمع کلانشهرهای کشور به یک جایزه ملی تبدیل کنیم و در آینده زمینههای بینالمللی شدن آن را نیز فراهم آوریم.
رئیس مرکز زنان و خانواده شهرداری تهران در پاسخ به سوالات اصحاب رسانه با تشریح مفهوم شهر خانوادهمحور گفت: رویکرد خانوادهمحوری به معنای افزودن یک موضوع جدید در کنار سایر حوزهها نیست. وقتی از شهر خانوادهمحور سخن میگوییم، منظور شهری است که نیازها و نگاه خانواده در فرآیند تصمیمگیری و حل مسائل شهری محور قرار گیرد. در چنین مدلی، به طور طبیعی نیازهای کودکان، سالمندان، زنان و حتی مسائل مرتبط با محیطزیست نیز بهتر دیده و پیگیری خواهد شد.
خانواده یکی از بازیگران و حلکنندگان مسائل شهر
وی افزود: تفاوت اصلی این رویکرد با نگاههای گذشته در این است که خانواده را صرفاً دریافتکننده خدمات نمیدانیم، بلکه خانواده را به عنوان یکی از بازیگران و حلکنندگان مسائل شهر به رسمیت میشناسیم. تجربههای متعدد ما در محلههای مختلف تهران، از محلات دارای هویت محلی قوی تا مجتمعهای مسکونی و محلات جدید، نشان داده است که هر زمان زمینه مشارکت خانوادهها فراهم شده، آنها توانستهاند ایدههای مؤثر و راهگشایی برای مسائل شهری ارائه کنند.
اردبیلی ادامه داد: در این الگو، مدیریت شهری نسخهای از پیش تعیینشده برای خانوادهها نمیپیچد و از آنها نمیخواهد صرفاً در اجرای برنامههای طراحیشده مشارکت کنند. برعکس، ما تلاش میکنیم به دغدغهها، اولویتها و ایدههای خانوادهها گوش دهیم و زمینه تحقق آنها را فراهم کنیم. خانوادهها تنها مطالبهگر نیستند، بلکه برای حل مشکلاتی که در زندگی روزمره خود با آن مواجه هستند، راهکارهای خلاقانه و عملیاتی ارائه میدهند و خود نیز در اجرای آن نقشآفرینی میکنند.
رئیس مرکز زنان و خانواده شهرداری تهران این رویکرد را یک «تغییر پارادایم» در مدیریت شهری دانست و اظهار کرد: در مدلهای سنتی، مدیران شهری نیازهای خانواده را شناسایی و سپس برای رفع آن برنامهریزی و اجرا میکردند. اما در رویکرد جدید، خانوادهها به میدانداران شهر تبدیل میشوند؛ خودشان مسئله را تعریف میکنند، اولویتها را مشخص میکنند و حتی در طراحی راهحلها نقش مستقیم دارند.
وی تأکید کرد: تجربه نشان داده است که راهحلهای خانوادهمحور در بسیاری از موارد پایدارتر، کمهزینهتر و اثربخشتر از مدلهای رسمی و اداری هستند. در موضوعاتی مانند محیطزیست، مدیریت پسماند، آسیبهای اجتماعی و مسائل محلهای، خانوادهها راهکارهایی ارائه کردهاند که به دلیل تعلق خاطر و مشارکت مستقیم، ماندگاری بیشتری داشته است.
اردبیلی با اشاره به آثار اجتماعی این رویکرد گفت: زمانی که خانواده احساس کند شهر متعلق به اوست و در ساختن آن سهم دارد، حس تعلق اجتماعی تقویت میشود. از سوی دیگر، خانوادهای که توانایی حل مسائل محلی و اجتماعی را پیدا میکند، در مواجهه با مسائل درونی خود نیز توانمندتر خواهد شد و ظرفیت بیشتری برای فعالیتهای اقتصادی، اجتماعی و نوآوریهای محلی به دست میآورد.
خانواده آیندهدارترین نهاد اجتماعی در شهر تهران
وی خاطرنشان کرد: خانواده آیندهدارترین نهاد اجتماعی در شهر تهران است؛ نهادی که نسلهای آینده را در خود پرورش میدهد و بیشترین دغدغه را نسبت به آینده شهر دارد. به همین دلیل، حرکت به سمت شهر خانوادهمحور در واقع تلاشی برای عبور از نگاه کوتاهمدت و حرکت به سمت آیندهنگری در مدیریت شهری است و جایزه تهران خانواده نیز با همین رویکرد طراحی شده است.
رئیس مرکز زنان و خانواده شهرداری تهران در پاسخ به پرسشی درباره نقش خانواده در حل مسائل شهری و استفاده از ظرفیت اجتماعی شکلگرفته در جامعه، اظهار کرد: اقدامات متعددی که در سالهای اخیر در حوزه اشتغالآفرینی، کسبوکارهای خانوادگی، فضاهای تفریحی، ورزشی، فرهنگی و هنری ویژه خانوادهها در شهر تهران ایجاد شده، نشاندهنده توجه ویژه مدیریت شهری دوره ششم به رویکرد خانوادهمحور است.
خانواده از عوامل اصلی اقتدار، مقاومت و پایداری جامعه ایرانی
وی افزود: ما معتقدیم بسیاری از مسائل و چالشهای شهر با تکیه بر ظرفیت خانوادهها قابل حل است. تجربههای اخیر نیز این موضوع را بهخوبی نشان داد. در تحلیل رویدادهای مهم اجتماعی و تحولات اخیر، بسیاری از صاحبنظران داخلی و خارجی بر این نکته تأکید داشتند که یکی از عوامل اصلی اقتدار، مقاومت و پایداری جامعه ایرانی، نقشآفرینی خانوادهها بوده است.
اردبیلی ادامه داد: چند سال است که الگوی خانوادهمحور را در حل مسائل شهری دنبال میکنیم، اما امروز احساس میکنیم انرژی و ظرفیت جدید و کمنظیری به این رویکرد تزریق شده است. در ماههای اخیر شاهد نمونههای الهامبخشی از میدانداری خانوادهها در محلات، خیابانها و عرصههای مختلف اجتماعی بودهایم و این موضوع نشان داد که یکی از اضلاع مهم قدرت و تابآوری کشور، خانواده ایرانی است.
رئیس مرکز زنان و خانواده شهرداری تهران با اشاره به ظرفیت گسترده خانوادهها برای مشارکت در اداره شهر گفت: پرسش اصلی این است که آیا میتوان از این سرمایه اجتماعی بزرگ برای حل مسائل فرهنگی، اجتماعی، زیستمحیطی، ترافیکی و سایر چالشهای شهری استفاده کرد؟ پاسخ ما قطعاً مثبت است. تلاش ما در مسیر شهر خانوادهمحور دقیقاً ایجاد بسترهایی است که این ظرفیت عظیم بتواند در خدمت پیشرفت و بهبود کیفیت زندگی شهری قرار گیرد.
وی تصریح کرد: البته باید بپذیریم که هنوز همه ظرفیتهای لازم را برای بهرهگیری از این توانمندی فراهم نکردهایم. آنچه امروز مشاهده میکنیم این است که خانوادهها در بسیاری از موارد از سازوکارها و بسترهایی که ما برای مشارکت آنها طراحی کردهایم جلوتر حرکت کردهاند و آمادگی بیشتری برای نقشآفرینی دارند.
اردبیلی خاطرنشان کرد: وظیفه مدیریت شهری این است که از این حرکت عقب نماند و زیرساختهای لازم را برای حضور مؤثر خانوادهها فراهم کند. مدلهایی که در حوزه شهر خانوادهمحور، شبکههای خانوادگی، میدانداری اجتماعی و جایزه تهران خانواده طراحی شدهاند، در واقع ابزارهایی هستند برای حفظ و تقویت این سرمایه اجتماعی و تبدیل آن به یک گنجینه ماندگار برای ساخت آینده مطلوب تهران.
وی تأکید کرد: اگر بتوانیم این انرژی، توانمندی و روحیه مشارکت را بهدرستی سازماندهی و پشتیبانی کنیم، خانوادهها میتوانند نقش تعیینکنندهای در حل مسائل شهری و ارتقای سرمایه اجتماعی شهر ایفا کنند و این ظرفیت ارزشمند را برای نسلهای آینده حفظ نمایند.
به گزارش شهر رئیس مرکز زنان و خانواده شهرداری تهران در جمع اصحاب رسانه در پاسخ به پرسشی درباره اینکه جایزه «تهران خانواده» صرفاً یک اقدام نمادین است یا خروجی عملی برای شهروندان خواهد داشت، اظهار کرد: این جایزه بر پایه تجربههای واقعی و عملی شکل گرفته است. هماکنون نیز خانوادههای بسیاری در نقاط مختلف شهر تهران در فرآیند حل مسائل شهری مشارکت دارند و تعدادی از سازمانها و مجموعههای شهرداری نیز ابزارهای لازم برای این تعامل را در محلات و حوزههای مأموریتی خود ایجاد کردهاند.
وی افزود: در سالهای اخیر نمونههای موفق متعددی از طرحهای خانوادهمحور در شهر تهران اجرا شده که آثار و نتایج مثبت آن در محلات مختلف قابل مشاهده است. هدف از راهاندازی جایزه تهران خانواده این است که این تجربههای موفق دیده شوند، گسترش پیدا کنند، مورد الگوبرداری قرار گیرند و حتی در آینده در سایر شهرهای کشور و عرصههای بینالمللی نیز معرفی شوند.
اردبیلی با اشاره به نقشآفرینی خانوادهها در شرایط بحرانی گفت: در روزهای دشوار اخیر نیز شاهد بودیم که خانوادهها برای حفظ و بهبود شرایط محلهها، خیابانها و محیط زندگی خود چگونه وارد میدان شدند و نقش مؤثری ایفا کردند. این تجربهها نشان داد که خانواده ایرانی ظرفیت بالایی برای مشارکت اجتماعی و حل مسائل شهری دارد.
رئیس مرکز زنان و خانواده شهرداری تهران ادامه داد: نمونههای متعددی از این اقدامات در قالب کمپین «شهر خانوادگی است» به شهروندان معرفی شد. بسیاری از طرحهایی که در متروها، اتوبوسها و فضاهای شهری معرفی شدند، نمونههای واقعی از پروژههای خانوادهمحور اجراشده در شهر تهران بودند. ما معتقدیم پیش از هر نهاد، سازمان یا مؤسسهای، مهمترین نهاد حل مسئله در جامعه خانواده است.
وی با اشاره به استقبال گسترده خانوادهها از برنامههای مشارکتی شهرداری اظهار کرد: در طرح بازیهای خانوادهمحور بیش از ۶۰ هزار نفر مشارکت کردند. بسیاری از این خانوادهها پس از پایان برنامه نیز برای ادامه همکاری در حوزه حل مسائل شهری اعلام آمادگی کردند. پس از آن، فرآیندهای رفتوبرگشت، مشاوره، تسهیلگری و حمایت از ایدهها انجام شد و بخش قابل توجهی از این طرحها به مرحله اجرا رسید و نتایج ملموسی در سطح شهر به همراه داشت.
اردبیلی درباره نحوه مشارکت خانوادهها در این طرحها گفت: خانوادههایی که تمایل دارند در حل مسائل شهری نقشآفرینی کنند، میتوانند از طریق حوزههای زنان و خانواده مناطق ۲۲گانه شهرداری تهران یا واحدهای زنان و خانواده سازمانها و شرکتهای شهرداری با این شبکه ارتباط برقرار کنند. زیرساختها، رویدادها، آموزشها و ابزارهای مشارکت برای این منظور فراهم شده است.
وی افزود: امیدواریم سال آینده در چنین روزی بتوانیم دهها هزار نمونه از اقدامات و طرحهای موفق خانوادهمحور را معرفی کنیم؛ طرحهایی که یا توسط خانوادهها اجرا شده یا با مشارکت آنان به نتیجه رسیده است.
رئیس مرکز زنان و خانواده شهرداری تهران با تشریح محورهای جایزه تهران خانواده گفت: این جایزه از خانوادههایی که کنشگری مؤثر شهری داشتهاند، سازمانها و شرکتهایی که رویکرد خانوادهمحور را در خدمات خود نهادینه کردهاند، سیاستها و اقداماتی که موجب تغییرات خانوادهمحور در شهر میشوند، مناطق و سازمانهای خانوادهمحور و همچنین فضاها و موقعیتهای شهری دارای ارزشهای خانوادهمحور تقدیر خواهد کرد. برای تمامی این بخشها شاخصهای مشخصی تعریف شده است.
وی تأکید کرد: در تمامی حوزههای هشتگانه مدیریت شهری، اگر خانوادهای ایدهای برای بهبود وضعیت شهر داشته باشد، امکان مشارکت برای آن فراهم خواهد شد. آموزشهای تخصصی، منتورها، تسهیلگران و مشاوران در کنار خانوادهها قرار میگیرند تا ایدهها قابلیت اجرا پیدا کنند و به پروژههای عملیاتی تبدیل شوند.
اردبیلی با اشاره به حمایتهای مالی شهرداری تهران از ایدههای مردمی گفت: شهرداری تهران بخش قابل توجهی از اعتبارات خود را به ایدههای ارائهشده از سوی شهروندان اختصاص داده است. تنها در سال گذشته بیش از ۱۰ هزار میلیارد تومان (۱۰ همت) برای طرحهایی که از سوی مردم پیشنهاد شده بود هزینه شد و طرحهای خانوادهمحور نیز از جمله طرحهایی هستند که با اولویت ویژه مورد حمایت قرار میگیرند.
وی درباره تأمین منابع اجرای طرحهای خانوادهمحور اظهار کرد: رویکرد خانوادهمحوری در تمامی بخشهای شهرداری تهران پیشبینی شده است. به این معنا که سازمانها و مجموعههای مختلف میتوانند بخشی از اعتبارات و برنامههای خود را با محوریت خانواده و بر اساس ایدهها و اولویتهای خانوادهها هزینه کنند. این ظرفیت در تبصرههای بودجه شهرداری نیز دیده شده است.
فعال شدن بسته مادرانه از تابستان
رئیس مرکز زنان و خانواده شهرداری تهران همچنین درباره بسته حمایتی ویژه مادران گفت: از تابستان امسال بسته مادرانه برای مادران دارای فرزند تازهمتولدشده در شهر تهران فعال خواهد شد. سازوکارهای اجرایی این طرح در حال نهایی شدن است و پیشبینی میشود این خدمات از طریق اپلیکیشن و کارت شهروندی «شهرزاد» در اختیار مادران قرار گیرد.
وی افزود: این بسته شامل مجموعهای از خدمات در حوزه خرید از فروشگاه شهروند، استفاده از میادین میوه و ترهبار، باغ کتاب، برنامههای گردشگری، خدمات فرهنگی و برخی امکانات ورزشی شهر تهران خواهد بود که به صورت رایگان یا با تخفیفهای ویژه ارائه میشود.
اردبیلی تصریح کرد: ارزش نقدی بخش خرید این بسته برای هر مادر به طور متوسط ماهانه حدود دو میلیون تومان برآورد میشود، اما با احتساب تخفیفها و خدمات رایگان در حوزههای گردشگری، فرهنگی و ورزشی، میزان بهرهمندی خانوادهها از این بسته بیش از این رقم خواهد بود.
انتهای پیام/
نظر شما