به گزارش خبرنگار شهر، در سالهای اخیر و مدیریت شهری کنونی تهران شاهد تحولات گسترده و چشمگیری در زیرساختهای حملونقل عمومی بوده است. گسترش شبکه مترو، نوسازی ناوگان حمل و نقل عمومی با ورود اتوبوسهای برقی و تقویت خطوط اتوبوسهای تندرو (BRT)، گامهای استراتژیکی بودهاند که زیربنای یک سیستم جابهجایی مدرن را در پایتخت بنا نهادند. اما برای آنکه این سرمایهگذاریهای عظیم به بالاترین سطح از بهرهوری برسد، نیاز به یک همافزایی میان «زیرساختهای ریلی و جادهای» و «ساختار کالبدی شهر» داریم. اینجاست که مفهوم توسعه مبتنی بر حملونقل عمومی یا TOD، به عنوان مکمل هوشمندانه و گام تکمیلی توسعه ناوگان، وارد عرصه میشود.
تجربه اجرای نظام توسعه شهری مبتنی بر حملونقل عمومی یا TOD در کشورهای مختلف وجود دارد و در همین راستا، ضوابط و مقررات مربوطه تهیه شده و در حال طی مراحل تصویب در دولت است در واقع موضوع تهیه سند TOD تهران از حدود دو سال پیش آغاز شد و اکنون سند راهبردی و سیاست گذاری آن در کمیسیون ماده ۵ به تصویب رسیده و برای بررسی به شورای عالی شهرسازی و معماری ایران ارجاع شده است.
TOD؛ ابزاری برای بهرهوری از سرمایهگذاریهای موجود
بسیاری تصور میکنند توسعه حملونقل عمومی تنها در افزایش تعداد خودروها یا طول خطوط است؛ اما حقیقت این است که برای رسیدن به بالاترین بازدهی از این ناوگان، باید «نقطه تقاضا» را به ایستگاهها نزدیک کرد. مفهوم TOD در واقع استراتژیای است که هدف آن، همراستا کردن بافت شهری با شبکه حملونقلی است که با تلاش فراوان احداث شده است.
این رویکرد بر سه محور اصلی برای تکمیل مسیر توسعه شامل همسویی کاربریهای شهری با ایستگاهها، مدیریت هوشمند تراکم در کانونهای دسترسی و ارتقای کیفیت محیط شهری و دسترسی پیاده تمرکز دارد.
همسویی کاربریهای شهری با ایستگاهها
با توجه به گسترش شبکه مترو، اکنون فرصت بینظیری برای بازتعریف کاربریهای اطراف ایستگاهها وجود دارد. با تمرکز فعالیتهای اداری، تجاری و خدماتی در مجاورت ایستگاهها، میتوانیم از ظرفیتهای ایجاد شده در شبکه حملونقل به شکلی بهینهتر استفاده کنیم. این امر باعث میشود مسافران، مسیرهای کوتاهتری را طی کنند و فشار بر شبکه جادهای کاهش یابد.
مدیریت هوشمند تراکم در کانونهای دسترسی
توسعه ناوگان، ظرفیت جابهجایی جمعیت را بالا برده است. حالا با بهرهگیری از اصول TOD، میتوانیم این ظرفیت را در نقاطی که زیرساختهای ریلی و اتوبوسرانی به آنها مجهز شده، هدایت کنیم. این یعنی هدایت هوشمندانه جمعیت و فعالیتهای اقتصادی به سمت ایستگاهها، که در نهایت منجر به کاهش تراکمهای پراکنده و مدیریت بهتر جریان حرکت در شهر میشود.
ارتقای کیفیت محیط شهری و دسترسی پیاده
توسعه زیرساختهای حملونقل زمانی به کمال میرسد که «گذر از ایستگاه» به یک تجربه راحت و ایمن تبدیل شود. تمرکز بر ایجاد مسیرهای پیادهمحور و فضای شهری مناسب در اطراف ایستگاهها، تکمیلکننده زنجیره سفر است. این رویکرد باعث میشود که دسترسی به شبکه ریلی و اتوبوسرانی، به بخشی جداییناپذیر و ملموس از زندگی روزمره شهروندان تبدیل شود.
یکپارچگی؛ از شبکه ریلی تا مدیریت ترافیک حومه
تکمیل این چرخه، نیازمند نگاهی فراگیر است که علاوه بر ساختارهای درونشهری، شبکه ریلی تهران، البرز و حومه را نیز در بر بگیرد. ایجاد یک ساختار یکپارچه، مکمل توسعه ناوگان است و میتواند جریانهای ورودی به پایتخت را به شکلی هوشمندانه مدیریت کند. این یعنی استفاده از ظرفیتهای ریلی برای کاهش حجم خودروهای ورودی و ایجاد یک پیوستگی بیوقفه میان حومه و مرکز.
گام نوین در مسیر شهر هوشمند
توسعه ناوگان حملونقل عمومی، زیربنای حرکت شهر است و استراتژی TOD، معماری و ساختار بهرهوری بر این زیربناست. این دو، دو روی یک سکه هستند؛ یکی ظرفیت ایجاد میکند و دیگری این ظرفیت را به شکلی هوشمندانه در کالبد شهر مدیریت و هدایت میکند. با تلفیق «توسعه زیرساخت» و «اصلاح ساختار شهری»، تهران نه تنها به مدیریت بهتر ترافیک دست مییابد، بلکه به سوی جایگاهی در میان شهرهای پیشرو و پایدار در جهان حرکت میکند.
نظر شما