هادی کشاورز، مدیر مطالعات خط‌مشی‌گذاری شهری مرکز مطالعات و برنامه‌ریزی شهر تهران در گفت‌وگو با خبرنگار شهر، درباره طرح تورم صفر اظهار داشت: اقتصاد در زندگی روزمره مردم معنا پیدا می‌کند نه در جدول های آماری، گزارش های عملکرد و شعارهای توخالی؛ در حقیقت، اقتصاد در معنای روزمره به معنی توانایی خانواده برای تأمین کالاهای ضروری، در هزینه رفت‌وآمد، در امکان برنامه ریزی برای آینده و در میزان اطمینان شهروندان به ثبات زندگی خود است.
وی افزود: از همین رو، هر سیاست اقتصادی که بتواند نسبتی روشن با بهبود زندگی مردم به ویژه در حوزه معیشت خانوار برقرار کند، در تحقق هدف نهایی خود موفق بوده و سرمایه جمعی را تقویت خواهد کرد.
مدیر مطالعات خط‌مشی‌گذاری شهری مرکز مطالعات و برنامه‌ریزی شهر تهران ادامه داد: بر همین اساس است که رهبر شهید انقلاب اسلامی و همچنین رهبر حکیم انقلاب اسلامی، علاوه بر آنکه سال های اخیر را به معیار اقتصادی نام گذاری کرده اند، در بیانات مختلف خود مسئله اقتصاد و ابعاد محتلف آن را مسئله حیاتی کشور قلمداد کرده‌اند.
کشاورز گفت: در همین رابطه رهبر شهید با اشاره صریح به وضعیت اقتصادی کشور در ۲۷ دی ۱۴۰۴ فرمودند: «وضع اقتصادی وضع خوبی نیست؛ معیشت مردم حقیقتاً مشکل دارد؛ بنده میدانم این را. آنها(مسئولین) هم در این زمینه‌ها بایستی دو برابر کار کنند. برای کالاهای اساسی، برای نهاده‌های دامی، برای ارزاق لازم، برای نیازهای عمومی مردم، مسئولین دولتی باید دو برابر همیشه کار کنند؛ با جدّیّت بیشتری باید کار کنند؛ در این تردیدی نیست» (بیانات رهبر شهید در دیدار اقشار مختلف مردم در سالروز مبعث پیامبر اعظم(ص)).
وی بیان داشت: این تأکید را می‌توان مبنایی برای بازاندیشی در مأموریت نهادهای عمومی، از جمله مدیریت شهری تهران، قرار داد. اگر مسئولیت در برابر معیشت مردم، تامین کالاهای اساسی و ارزاق ضرری یک اولویت اساسی است، مدیریت شهری نیز باید ظرفیت‌های قانونی، اجرایی و اقتصادی خود را برای کاهش هزینه‌های قابل مدیریت زندگی شهروندان به کار گیرد.
در این چارچوب، طرح «تورم صفر در تهران» واجد اهمیت راهبردی خواهد بود؛ زیرا در چارچوب انقلاب اسلامی و رویکرد تحولی، اقدامی به هنگام را طراحی و اجرا کرده است تا با کاهش فشار هزینه‌های زندگی، افزایش دسترسی عادلانه به کالاهای اساسی و ارتقای بهره‌وری از ظرفیت منابع عمومی و داخلی مردم را حمایت و پیشتیانی کند.
مدیر مطالعات خط‌مشی‌گذاری شهری مرکز مطالعات و برنامه‌ریزی شهر تهران اظهارداشت: مردم‌محوری؛ روح انقلاب اسلامی است که در سیاست‌گذاری اقتصادی بایست جریان یابد یکی از اصول بنیادین حکمرانی در اسلامی، مردم‌محور بودن آن است؛ بدین معنی که مردم نباید صرفاً دریافت‌کننده خدمات یا تحمل‌کننده هزینه تصمیمات باشند؛ بلکه باید در مرکز اهداف، اولویت‌ها و ارزیابی عملکرد نهادهای عمومی قرار گیرند. بر همین مبنا، در حوزه اقتصاد نیز مسئله حفظ و پایداری زندگی مردم به ویژه در شرایط بحرانی است.
کشاورز بیان داشت: اهمیت مردم در نگاه رهبران انقلاب به حدی است که رهبر شهید انقلاب در دیدار رئیس و اعضای مجلس خبرگان رهبری در ۶ خرداد ۱۳۹۵ می فرمایند: «در قبال مسائل فرهنگی و معیشت مردم بشدت مسئول هستیم»(بیانات در دیدار رئیس و اعضای مجلس خبرگان رهبری). این تأکید، معیشت را از یک موضوع فرعی و صرفاً اجرایی به یکی از معیارهای مسئولیت‌پذیری نهادهای عمومی تبدیل می‌کند. بر همین اساس، در ارزیابی طرح‌های مدیریت شهری باید فراتر از تعداد پروژه‌ها، حجم اعتبارات و میزان فعالیت سازمانی رفت و آثار واقعی سیاست‌ها بر هزینه زندگی، دسترسی به خدمات و کیفیت زیست شهروندان را سنجید.
وی تصریح کرد: در این چارچوب، تورم صفر می‌تواند مصداقی از مردم‌محوری در سیاست‌گذاری شهری باشد؛ به شرط آنکه منافع آن به گروهی محدود نشود و شهروندان کم‌درآمد، ساکنان محلات کم‌برخوردار و خانوارهایی که سهم بیشتری از درآمد خود را صرف نیازهای ضروری می‌کنند، امکان بهره‌مندی مؤثر از آن را داشته باشند.
کشاورز گفت: مردم‌محوری همچنین مستلزم آن است که هیچ سیاست حمایتی به ابزاری برای انتقال هزینه‌های ناکارآمدی به بخش‌های دیگر جامعه تبدیل نشود؛ در نتیجه، معیار مردم‌محوری نه صرفاً اعلام یک سیاست حمایتی، بلکه ایجاد منفعت واقعی، قابل مشاهده و نسبتاً پایدار برای شهروندان است.
تورم صفر؛ پاسخی به‌هنگام در میدان جنگ اقتصادی
وی بیان داشت: در تحلیل جنگ اقتصادی، یکی از مسائل اساسی، چگونگی انتقال فشارهای بیرونی به زندگی روزمره مردم است. محدودیت‌های تجاری و مالی، اختلال در تأمین کالا، افزایش هزینه مبادلات و بی‌ثباتی اقتصادی می‌توانند آثار خود را در قدرت خرید خانوارها و هزینه تأمین نیازهای ضروری نشان دهند.
کشاورز افزود: در کنار این عوامل، تصمیمات داخلی و ضعف در اجرای سیاست‌های اقتصادی نیز ممکن است فشارها را تشدید کنند. از این منظر، مقابله با آثار جنگ اقتصادی تنها به معنای حفظ ظرفیت‌های کلان اقتصادی نیست؛ بلکه به معنای افزایش تاب‌آوری زندگی مردم در برابر شوک‌های اقتصادی نیز است.
مدیر مطالعات خط‌مشی‌گذاری شهری مرکز مطالعات و برنامه‌ریزی شهر تهران یاد آورشد: تثبیت هدفمند قیمت کالاهای ضروری، تقویت زنجیره تأمین، کاهش هزینه‌های توزیع و جلوگیری از افزایش‌های غیرموجه قیمت‌ها می‌تواند بخشی از این تاب‌آوری را ایجاد کند.
در بیانات رهبر شهید انقلاب در دیدار رئیس‌جمهور و اعضای هیئت دولت در ۱۶ شهریور ۱۴۰۴ نیز چنین تاکیداتی آمده شده است: «من در مورد اقتصاد که یک مسئله‌ی مهمّ کشور است، چند توصیه دارم که عرض می کنم. توصیه‌ی دوّم من تأمین به موقع کالاهای اساسی است؛ این یکی از مسائل کشور است. ما باید به موقع کالاهای اساسی را تأمین کنیم و میزان ذخایر کالاها نسبت به نصاب مورد نیاز باید همیشه ملاحظه بشود. اگر به‌موقع کالاهای اساسی در کشور وجود داشته باشد، این در سفره‌ی مردم اثر مستقیم دارد؛ یعنی گرانی‌های عارضی و دلبخواهی در بازار دیگر وجود نخواهد داشت و امنیّت غذائی تهدید نخواهد شد.بالاخره مسئله معیشت مردم یکی از مهم‌ترین مسائل کشور است. لذا باید ترتیبی داد که مردم تعدادی حالا مثلاً حدود ده کالا یا اندکی کمتر از کالاهای اساسی را بتوانند بدون دغدغه‌ی افزایش قیمت تهیّه کنند؛ یعنی این‌جور نباشد که امروز یک قیمتی باشد و فردا به خاطر تورّم، قیمت دو برابر بشود یا مثل دو برابر بشود.» (بیانات رهبر شهید در دیدار رئیس‌جمهور و اعضای هیئت دولت).
وی افزود: این جهت‌گیری برای سیاست تورم صفر تهران دارای اهمیت دو چندان است؛ زیرا کنترل هزینه‌ها باید بر پایه تأمین پایدار، شفافیت و کاهش عوامل هزینه‌زا انجام شود؛ نه صرفاً با اعلام یک قیمت ثابت. هرچند بایست به یک تمایز اساسی توجه داشت و آن این است که مدیریت شهری تهران سیاست‌گذار اصلی پولی و مالی کشور نیست و نمی‌تواند به‌تنهایی تورم عمومی را به صفر برساند. بنابراین، تعبیر دقیق‌تر آن است که تورم صفر در تهران، در حوزه مداخله مدیریت شهری، به معنای تلاش برای تثبیت قیمت‌های منتخب و کاهش هزینه‌های قابل مدیریت زندگی شهروندان است. لذا، اگر این سیاست با منابع مالی پایدار و ارزیابی مستمر همراه شود، می‌تواند بخشی از آثار فشار اقتصادی بر خانوارها را کاهش دهد و به افزایش تاب‌آوری اقتصادی شهر کمک کند.
کشاورز گفت: طرح «تورم صفر در تهران» در چارچوب انقلاب اسلامی و با تکیه بر دو اصل بنیادین قابل ارزیابی است؛ مردم‌محوری و مسئولیت‌پذیری انقلابی. مردم‌محوری یعنی شهروندان تنها تحمل‌کننده هزینه تصمیمات نباشند، بلکه در مرکز اهداف، اولویت‌ها و ارزیابی عملکرد نهادهای عمومی قرار گیرند.مسئولیت‌پذیری انقلابی نیز یعنی مدیریت شهری، ظرفیت‌های قانونی، اجرایی و اقتصادی خود را برای کاهش هزینه‌های قابل مدیریت زندگی به کار گیرد.
مدیر مطالعات خط‌مشی‌گذاری شهری مرکز مطالعات و برنامه‌ریزی شهر تهران خاطر نشان کرد: همان‌گونه که رهبر شهید انقلاب، معیشت مردم را معیار مسئولیت‌پذیری نهادهای عمومی دانستند و تأمین به‌موقع کالاهای اساسی را در سفره مردم اثرگذار خواندند؛ طرح تورم صفر در تهران، پیش از آنکه یک شعار باشد، یک اعلام موضع است؛ موضعی برگرفته از روح انقلاب اسلامی و راهبردهای رهبر شهید انقلاب اسلامی که حکایت از آن دارد که حکمرانی شهری نمی‌تواند تماشاگر بی‌تفاوت گرانی باشد.
کشاورز با اشاره به اینکه طرح تورم صفر در تهران را نباید صرفاً یک ژست یا شعار دانست، گفت: این سیاست، آزمونی عملی برای سنجش نسبت میان حکمرانی شهری و زندگی روزمره مردم است و بیانگر این موضع است که «جایی که می‌توانیم مداخله کنیم، قیمت را تثبیت می‌کنیم؛ جایی که زنجیره تأمین در اختیار ماست، هزینه را کاهش می‌دهیم و جایی که سفره مردم به تصمیم ما گره خورده، مسئولیت می‌پذیریم».
وی تاکید کرد: طرح تورم صفر یعنی تعریف دوباره مرزهای انقلابی مسئولیت، نه فرار از آن. اگر این سیاست با منابع مالی پایدار، ارزیابی مستمر و پرهیز از انتقال هزینه‌های ناکارآمدی به بخش‌های دیگر جامعه همراه شود، می‌تواند الگویی برای حکمرانی اقتصادی مردم‌محور در سطح شهری باشد؛ الگویی که در آن، ثبات قیمت‌ها نه یک ادعا، بلکه تجربه‌ای محسوس در زندگی شهروندان خواهد شد.
نظر شما