به گزارش خبرنگار شهر، نخستین روز فعالیت جمعه‌بازار پروانه در پارکینگ حافظ، روز جمعه اول آبان ماه، با چیده شدن بساط غرفه‌داران و حضور شهروندان آغاز شد. علاقه‌مندان از نقاط مختلف تهران برای تماشای محصولات متنوع و گشت‌وگذار میان غرفه‌ها به این بازار آمده بودند. از پوشاک و زیورآلات تا عتیقه‌جات، آثار هنری دست‌ساز، دست‌بافته‌ها و محصولات چوبی؛ هر گوشه بازار چیزی برای تماشا داشت.
انتقال بازار پروانه به محل جدید، بار دیگر نام این بازار قدیمی را بر سر زبان‌ها انداخته است؛ بازاری که در طول سال‌های فعالیت خود، چندین بار محل استقرارش تغییر کرده، اما همچنان برای علاقه‌مندان به اشیای قدیمی و هنرهای دست‌ساز، نامی آشناست. حالا پارکینگ حافظ میزبان پروانه شده و نخستین روز فعالیت در این محل، فرصتی برای دیدن حال‌وهوای تازه این بازار و بررسی شرایط آن فراهم کرده است.
از جمهوری تا باغ هنر؛ قصه پروانه از کجا شروع شد؟
برای پیدا کردن ریشه‌های جمعه‌بازار پروانه باید به اواخر دهه هفتاد برگردیم؛ زمانی که پارکینگ پروانه در خیابان جمهوری کم‌کم به پاتوق علاقه‌مندان به اشیای قدیمی و محصولات متفاوت تبدیل شد. آنجا می‌شد میان بساط فروشندگان قدم زد، از کنار گرامافون‌ها و ماشین‌تحریرهای قدیمی گذشت، به تماشای زیورآلات نشست و در میان انبوه وسایل، چیزی پیدا کرد که شاید مدت‌ها دنبالش بودی.
پروانه به‌تدریج از یک بازار هفتگی فراتر رفت. هنرمندان و علاقه‌مندان به صنایع‌دستی نیز به جمع غرفه‌داران پیوستند و بازار، در کنار عتیقه‌جات، میزبان دست‌سازه‌ها، پوشاک و آثار هنری شد. برای بعضی‌ها، جذابیت بازار در خرید یک وسیله قدیمی بود و برای بعضی دیگر، در قدم زدن میان غرفه‌ها، تماشای کارهای دست‌ساز و گپ‌وگفت با فروشندگانی که هرکدام داستانی برای گفتن داشتند.
همین حال‌وهوا بود که جمعه‌بازار پروانه را به یکی از نام‌های آشنای بازارهای خاص تهران تبدیل کرد؛ جایی که همیشه قرار نبود با دست پر از آن بیرون بیایی. گاهی خود تماشا کردن و کشف کردن، بخشی از لذت حضور در بازار بود.اما این خاطره قدیمی، در طول سال‌های فعالیتش بدون تغییر نماند.
نخستین کوچ؛ خداحافظی با پارکینگ پروانه
پس از حادثه آتش‌سوزی ساختمان پلاسکو در دی‌ماه ۱۳۹۵، موضوع ایمنی ساختمان‌ها و فضاهای اطراف خیابان جمهوری بیش از گذشته مورد توجه قرار گرفت. جمعه‌بازار پروانه نیز سرانجام از محل قدیمی خود فاصله گرفت و پس از وقفه‌ها و تغییراتی در روند فعالیت، در سال ۱۳۹۹ به محدوده باغ کتاب و باغ هنر در اراضی عباس‌آباد منتقل شد.
این جابه‌جایی برای بازاری که سال‌ها در یک نشانی مشخص فعالیت کرده بود، تغییر کوچکی نبود. بخشی از جذابیت بازار به همان موقعیت آشنای آن در مرکز شهر و رفت‌وآمد مشتریانی وابسته بود که جمعه‌هایشان را با گشت‌وگذار میان غرفه‌ها می‌گذراندند. انتقال به محدوده‌ای تازه، پرسش‌هایی درباره دسترسی، میزان استقبال و آینده فعالیت فروشندگان به همراه داشت.
با این حال، پروانه به کارش ادامه داد. نام بازار باقی ماند و غرفه‌داران همچنان تلاش کردند محصولات خود را در معرض دید علاقه‌مندان قرار دهند؛ بازاری که با وجود تغییر محل، همچنان تلاش می‌کرد جایگاه خود را در میان علاقه‌مندان به عتیقه‌جات و آثار هنری حفظ کند.
حالا پس از حدود شش سال فعالیت در محدوده باغ هنر، نوبت به کوچ دیگری رسید؛ این بار به پارکینگ حافظ.
چرا حافظ میزبان پروانه شد؟
جمعه‌بازار پروانه در مجاورت باغ هنر با مشکلاتی مواجه بود از جمله اینکه برخی غرفه‌ها در فضای باز برپا است و برخی زیر آفتابگیرهای برزنتی که شهرواندان را فقط از نور آفتاب و نه از گرما و سرما دور می‌کرد. کمبود جای پارک خودرو، فاصله جای پارک تا غرفه‌ها نیز از دیگر مشکلات بود و شهروندان و غرفه داران در این شرایط دغدغه مند بودند و درخواست‌های متعددی برای جابجایی این جمعه بازار شد.
در همین راستا مدیریت شهری تهران، با درک اهمیت این پدیده اجتماعی و در راستای ارتقای کیفیت فضاهای عمومی و رفاه حال غرفه‌داران و خریداران، در جست‌وجوی بستری بوده که هویت فرهنگی این بازار را با استانداردها پیوند دهد. بر همین اساس برای جمعه‌بازار پروانه با رویکردی برخاسته جهت رفاه حال شهروندان، مقصد تازه‌ای انتخاب شد.
حافظ؛ خانه تازه غرفه‌های رنگارنگ
در نخستین روز فعالیت بازار در پارکینگ حافظ سری به آنجا زدم، غرفه‌ها با محصولات متنوعی چیده شده بودند. پوشاک، زیورآلات، وسایل قدیمی، آثار هنری، دست‌بافته‌ها و محصولات چوبی، بخشی از آن چیزی بود که در میان غرفه‌ها دیده می‌شد.
تنوع محصولات همچنان یکی از ویژگی‌های اصلی پروانه است؛ بازاری که در آن ممکن است کسی برای خرید یک وسیله قدیمی آمده باشد و در نهایت، یک اثر دست‌ساز یا زیورآلاتی متفاوت توجهش را جلب کند. برای هنرمندان و فروشندگانی که محصولات خود را مستقیماً به مشتری عرضه می‌کنند نیز چنین فضایی فرصتی برای معرفی کار و پیدا کردن مخاطبان تازه است.
یکی از زنان غرفه‌داران حاضر در بازار که آثار هنری دست‌ساز عرضه می‌کرد، درباره انتقال به محل جدید گفت: «به نظرم مکان جدید جای خوبی خواهد بود، چراکه از نظر دسترسی برای تمامی شهروندان راحت‌تر است. هم با خودروی شخصی و هم با حمل و نقل عمومی»
یکی دیگر از غرفه داران که همکارش او را علی صدا می‌زد نیز بیان داشت: برای رزرو غرفه از شب قبل باید در باغ هنر می‌آمدیم و آنجا نابسمانی زیاد داشت و مسقف نبودن بازار به اجناس ما آسیب می رساند. از طریفی ایمنی کافی هم برای سیستم سرمایشی و گرمایشی وجود نداشت.
وی با اشاره به اهمیت فراهم بودن فرصت عرضه محصولات برای هنرمندان افزود: «تنها چیزی که هنرمندان به آن نیاز دارند، این است که فضایی برای عرضه هنرهایشان به شهروندان در اختیارشان قرار بگیرد.برای بسیاری از فروشندگان، بازار فقط جایی برای چیدن کالاها نیست؛ فرصتی است برای دیده شدن، ارتباط با مشتری و ادامه دادن کاری که بخشی از درآمدشان به آن وابسته است. به همین دلیل، هر جابه‌جایی زمانی می‌تواند به نفع بازار تمام شود که در کنار فراهم کردن محل استقرار، امکان ارتباط غرفه‌داران با مشتریان نیز حفظ شود.»
پروانه در حافظ؛ آغاز فصلی تازه
جمعه‌بازار پروانه حالا بار دیگر در نقطه‌ای تازه از مسیر خود ایستاده است؛ بازاری که فعالیتش را از پارکینگ خیابان جمهوری آغاز کرد، در باغ هنر به فعالیت ادامه داد و اکنون در پارکینگ حافظ بساطش را پهن کرده است. البته در تمام این سال‌ها، آنچه نام پروانه را زنده نگه داشته، فقط محل برگزاری آن نبوده؛ تنوع محصولات، حضور هنرمندان و امکان پیدا کردن اقلام متفاوت، بخشی از هویت این بازار را ساخته است.
پروانه از باغ هنر به حافظ آمده است؛ با همان غرفه‌های رنگارنگ و محصولاتی که هرکدام می‌توانند کسی را به مکث و تماشا دعوت کنند. این بازار دوباره می‌تواند خاطره جمعه‌های قدیمی را زنده نگه دارد و در کنار آن، خاطره‌های تازه‌ای برای شهروندان بسازد.
نظر شما