به گزارش خبرنگار شهر، تولد فرزند، در کنار شادی و امیدی که به خانواده می‌آورد، آغاز دوره‌ای از مسئولیت‌ها و هزینه‌های تازه است؛ هزینه‌هایی که از خرید کالاهای ضروری و مراقبت‌های سلامت تا نیازهای فرهنگی و تفریحی را دربرمی‌گیرد. شهرداری تهران با اجرای طرح «چشم‌روشنی» تلاش کرده است بخشی از این نیازها را با اختصاص اعتبار ماهانه و ارائه خدمات شهری تا دو سالگی کودک پاسخ دهد.
تولد نوزاد، فقط اضافه‌شدن یک عضو تازه به خانواده نیست؛ با آمدنش، برنامه روزانه خانه تغییر می‌کند، مسئولیت‌ها بیشتر می‌شود و فهرست تازه‌ای از هزینه‌ها پیش روی پدر و مادر قرار می‌گیرد. از پوشک و شیرخشک و لباس گرفته تا مراقبت‌های سلامت و نیازهایی که در ماه‌های بعد به تدریج خودشان را نشان می‌دهند. شادی آمدن فرزند، با همین حساب‌وکتاب‌های تازه همراه می‌شود؛ حساب‌وکتابی که برای بعضی خانواده‌ها، به‌ویژه در شرایط اقتصادی دشوار، چندان آسان نیست.
در چنین شرایطی، هر کمکی که بتواند بخشی از این هزینه‌ها را پوشش دهد، برای خانواده معنای مشخصی دارد. طرح «چشم‌روشنی» شهرداری تهران با همین نگاه از مهرماه ۱۴۰۵ آغاز شد؛ بسته‌ای حمایتی که قرار است به مناسبت تولد نوزاد، از طرف شهر به خانواده او خوشامد بگوید و بخشی از خدمات شهری را در اختیار مادر قرار دهد.
شیرینی تولد دوقلوها با یک دلگرمی هفت‌میلیونی
برای سمیه، ۴۰ ساله، به دنیا آمدن دوقلوها یعنی شروع فصل تازه‌ای از زندگی؛ فصلی که در کنار شیرینی و هیجان، حساب‌وکتاب‌های خانه را هم تغییر داده است. او پیش از تولد دوقلوها دو فرزند داشت و حالا خانواده‌ای شش‌نفره دارد. اضافه شدن دو عضو تازه به خانواده، یعنی دو برابر شدن بخشی از نیازهایروزانه؛ از پوشک و لباس گرفته تا وسایل بهداشتی و مراقبت‌های مربوط به نوزاد.
سمیه می‌گوید: در چنین شرایطی، هزینه‌های تازه را نمی‌توان نادیده گرفت و خانواده‌هایی که چند فرزند دارند، بیش از گذشته به حمایت نیاز پیدا می‌کنند.
او درباره طرح چشم‌روشنی می‌گوید: وقتی دو تا بچه دیگر به خانواده اضافه می‌شوند، طبیعی است که خرج زندگی هم بیشتر شود. ما هم مثل خیلی از خانواده‌ها مشکلات مالی خودمان را داریم و گاهی واقعاً باید حساب کنیم که چطور از پس همه هزینه‌ها بربیاییم. وقتی شنیدم قرار است ماهانه هفت میلیون تومان کمک‌هزینه پرداخت شود، خیلی خوشحال شدم. شاید این مبلغ همه مشکلات ما را حل نکند، اما برای خانواده‌ای مثل ما که چهار فرزند دارد، کمک بزرگی است و بخشی از هزینه‌های بچه‌ها را پوشش می‌دهد.
از نگاه او، حمایت از خانواده نباید فقط به تشویق فرزندآوری محدود بماند؛ مهم این است که والدین بعد از تولد فرزند هم احساس کنند در مسیر بزرگ کردن او تنها نیستند. هزینه‌های نگهداری و تربیت کودک، موضوعی نیست که با یک بار حمایت برطرف شود و خانواده‌ها به همراهی مستمر نیاز دارند.
وقتی خریدهای نوزاد به فهرست همیشگی هزینه‌ها اضافه می‌شود
برای مادری که نوزاد چندماهه دارد، تمام شدن پوشک یا وسایل بهداشتی چیزی نیست که بتوان خریدش را به هفته بعد موکول کرد. این اقلام جزو خریدهای همیشگی خانه‌اند و گاهی بخش قابل‌توجهی از هزینه ماهانه خانواده را به خودشان اختصاص می‌دهند.
مادر جوانی که چند ماهی از تولد فرزندش می‌گذرد، می‌گوید: بعد از مادر شدن تازه فهمیدم که هزینه‌های نوزاد تمامی ندارد. لباس‌هایی که با سرعت برای کودک کوچک می‌شوند، پوشک‌هایی که باید مرتب خریداری شوند و وسایل بهداشتی که همیشه در فهرست خرید هستند، باعث شده‌اند خریدهای خانه شکل دیگری پیدا کنند.
او درباره اعتبار خرید طرح چشم‌روشنی می‌گوید: وقتی بچه به دنیا می‌آید، تازه متوجه می‌شوی چقدر وسیله لازم دارد. بعضی چیزها را نمی‌شود نخرید؛ مثلاً پوشک و وسایل بهداشتی همیشه باید در خانه باشد. شاید هر بار خریدشان خیلی به چشم نیاید، اما وقتی هزینه‌های ماه را جمع می‌کنی، می‌بینی رقم قابل‌توجهی شده است. این اعتبار خرید برای من از این جهت خوب است که می‌توانم بخشی از همین نیازهای همیشگی را با آن تهیه کنم و پولی را که قرار بود برای این خریدها کنار بگذارم، صرف هزینه‌های دیگر خانه کنم.
او می‌گوید: شاید این اعتبار به‌تنهایی رقم بزرگی در برابر همه مخارج فرزندپروری نباشد، اما همین که بخشی از خریدهای ضروری کودک از قبل پیش‌بینی شده باشد، خیال مادر را تا اندازه‌ای راحت‌تر می‌کند.
چشم‌روشنی برای یک تولد شیرین
برای مادر دیگری، تولد دخترش تمنا پس از هشت سال انتظار اتفاق افتاده است. او می‌گوید آمدن تمنا حال‌وهوای خانه را تغییر داده و شادی تازه‌ای به زندگی‌شان آورده است؛ با این حال، نگرانی درباره هزینه‌های بزرگ کردن کودک هم از همان روزهای اول همراهشان بوده است. ما هشت سال منتظر تمنا بودیم و حالا که آمده، تمام زندگی‌مان رنگ دیگری گرفته است. البته شرایط اقتصادی را هم نمی‌شود نادیده گرفت. وقتی به هزینه‌های بزرگ کردن بچه فکر می‌کنیم، نگرانی‌هایی به وجود می‌آید. در چنین شرایطی، همین که شهرداری به فکر خانواده‌هایی باشد که صاحب فرزند می‌شوند، دلگرم‌کننده است.
این مادر امیدوار است حمایت‌هایی از این دست به برنامه‌ای مقطعی محدود نماند و در سال‌های آینده نیز ادامه پیدا کند.
قرار نیست با تولد بچه، تفریح تعطیل شود
بعد از تولد نوزاد، تفریح و بیرون رفتن معمولاً به یکی از نخستین برنامه‌هایی تبدیل می‌شود که خانواده‌ها از آن صرف‌نظر می‌کنند. وقتی هزینه‌های ضروری بیشتر می‌شود، سینما رفتن، گردش یا حتی یک برنامه ساده خانوادگی به زمانی نامعلوم موکول می‌شود.
وقتی صحبت از اختصاص بخشی از اعتبار چشم‌روشنی به خدمات فرهنگی و گردشگری می‌شود، یکی از مادران جوان از اهمیتی می‌گوید که این بخش از حمایت‌ها برای خانواده‌ها دارد. واقعیت این است که وقتی بچه‌دار می‌شوی، اولویت‌هایت عوض می‌شود. مدام باید به فکر خریدهای بچه و هزینه‌های خانه باشی و معمولاً تفریح را می‌گذاری برای وقتی که اوضاع بهتر شد. اما به نظرم بچه‌دار شدن نباید به این معنا باشد که خانواده دیگر هیچ برنامه‌ای برای خوش‌گذراندن نداشته باشد. اینکه در طرح چشم روشنی بخشی از اعتبار را می‌توانیم برای سینما یا استفاده از امکانات فرهنگی و گردشگری شهر خرج کنیم، اتفاق خوبی است. این‌چنین خانواده می‌تواند در کنار تأمین نیازهای کودک، برای اوقات فراغت و با هم بودن هم برنامه داشته باشد.
شهروند دیگری مادر سه فرزند است که یکی از فرزندانش دبیرستانی، دومی دبستانی و آخری تازه متولد و شهریورماهی است. او برای خرید با خانواده به یکی از میادین میوه و تره بار مرکز تهران آمده. حین گفتگو با فروشنده متوجه شدم مشمول طرح چشم روشنی است. با او همکلام شدم. از این طرح رضایتمندی داشت می گفت بار اقتصادی زندگی را از دوش همسرش سبک تر کرده و امیدوارم بود این طرح تداوم داشته باشد.
چشم‌روشنی شهرداری به چه مادرانی می‌رسد؟
بر اساس ضوابط اعلام‌شده، مادرانی که از ابتدای سال ۱۴۰۵ صاحب فرزند شده‌اند و خانواده‌شان ساکن تهران است، مشمول طرح چشم‌روشنی می‌شوند؛ البته تولد نوزاد نیز باید در تهران ثبت شده باشد. به این ترتیب، هم محل سکونت خانواده و هم محل تولد فرزند در بررسی شرایط بهره‌مندی از این حمایت اهمیت دارد.
این حمایت به فرزند اول یا چندم خانواده محدود نیست و شرط دهک درآمدی نیز برای اصل بهره‌مندی از طرح اعلام نشده است. با این حال، میزان اعتبار خدمات سلامت برای مادران سه دهک پایین درآمدی بیشتر در نظر گرفته شده است.
بر اساس اطلاعات اعلام‌شده، بسته چشم‌روشنی تا دو سالگی فرزند ادامه دارد و شامل اعتبار خرید کالا، خدمات فرهنگی و خدمات سلامت است. این اعتبار به‌صورت نقدی پرداخت نمی‌شود، بلکه از طریق کیف پول الکترونیکی مادر در اپلیکیشن «شهرزاد» در اختیار او قرار می‌گیرد.
اعتبار ماهانه؛ از خرید کالا تا خدمات فرهنگی و سلامت
مجموع اعتبار ماهانه بسته چشم‌روشنی برای هر نوزاد، برای مادران سه دهک پایین درآمدی ۴ میلیون تومان و برای سایر مادران ۳ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان است. از این مبلغ، ۲ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان برای خرید کالا از فروشگاه‌های شهروند و میادین میوه و تره‌بار اختصاص دارد. همچنین ۵۰۰ هزار تومان برای خدمات فرهنگی و ۵۰۰ هزار تومان برای خدمات سلامت در نظر گرفته شده است. سهم سلامت برای مادران دهک‌های یک تا سه به یک میلیون تومان در ماه افزایش پیدا می‌کند و به همین دلیل مجموع اعتبار ماهانه این گروه بیشتر است.
اعتبار خرید کالا در فروشگاه‌های شهروند و میادین میوه و تره‌بار، به‌صورت حضوری و غیرحضوری قابل استفاده است. در بخش سلامت نیز مادران می‌توانند از اعتبار اختصاص‌یافته برای دریافت خدمات در درمانگاه‌های «شهر سالم» شهرداری تهران استفاده کنند. این بخش از بسته با هدف قرار دادن خدمات سلامت در کنار حمایت‌های خرید، بخشی از نیازهای مادران در ماه‌های پس از تولد فرزند را پوشش می‌دهد.
خدمات فرهنگی و گردشگری نیز بخش دیگری از این بسته است و استفاده از ظرفیت‌هایی مانند پردیس‌های سینمایی شهرداری، باغ کتاب و برج میلاد را شامل می‌شود.
یکی از ویژگی‌های این بسته آن است که اعتبار استفاده‌نشده در پایان هر ماه از بین نمی‌رود و به ماه‌های بعد منتقل می‌شود؛ بنابراین مادران می‌توانند در طول دوره بهره‌مندی از طرح، متناسب با نیاز خانواده از اعتبار اختصاص‌یافته استفاده کنند.
۳۳ هزار نوزاد در فهرست مشمولان چشم‌روشنی
مریم اردبیلی، رئیس مرکز زنان و خانواده شهرداری تهران، اعلام کرده است که از زمان رونمایی طرح، کیف پول شهرزاد ۳۳ هزار مادری که از فروردین تا مهرماه صاحب فرزند شده‌اند، شارژ شده است. به گفته او، ۱۹ هزار نفر از این مادران از اعتبار خود استفاده کرده‌اند.
اردبیلی همچنین با اشاره به اجرای آزمایشی طرح گفته است بودجه دقیق آن برای سال آینده، پس از پایان مرحله پایلوت پیش‌بینی خواهد شد.
مادران مشمول برای استفاده از بسته باید با کد ملی خود وارد اپلیکیشن «شهرزاد» شوند و از بخش «چشم‌روشنی» وضعیت اعتبارشان را بررسی کنند. پس از تأیید اطلاعات تولد و سکونت، کیف پول الکترونیکی فعال می‌شود و امکان استفاده از اعتبارهای پیش‌بینی‌شده در بخش‌های مختلف فراهم خواهد شد.
تداوم حمایت؛ شرط اثرگذاری چشم‌روشنی
طرح چشم‌روشنی، حمایت از خانواده‌های دارای نوزاد را در چند بخش دنبال می‌کند؛ از تأمین بخشی از هزینه خرید کالا و دسترسی به خدمات سلامت گرفته تا استفاده از امکانات فرهنگی و گردشگری شهرداری. در این میان، انتقال اعتبار استفاده‌نشده به ماه‌های بعد نیز این امکان را فراهم می‌کند که خانواده‌ها متناسب با نیازهای خود از خدمات طرح بهره ببرند.
با این حال، میزان اثرگذاری چنین بسته‌ای تنها به مبلغ اعتبار اختصاص‌یافته وابسته نیست. آگاهی خانواده‌های مشمول از شرایط دریافت، سهولت ثبت‌نام، دسترسی به مراکز ارائه‌دهنده خدمات و امکان استفاده از اعتبارها در زندگی روزمره، در تحقق هدف طرح نقش دارد.
«چشم‌روشنی» قرار است تا دو سالگی فرزند ادامه داشته باشد؛ دوره‌ای که خانواده‌ها با نیازهای متنوعی در زمینه نگهداری، سلامت و تأمین کالاهای ضروری کودک روبه‌رو هستند.
انتهای پیام/
نظر شما