به گزارش خبرنگار شهر، وقتی حادثه‌ای رخ می‌دهد، نخستین تصمیم همیشه ساده نیست. فردی در خیابان بر اثر تصادف آسیب دیده، کودکی از دوچرخه سقوط کرده، یکی از اعضای خانواده دچار سوختگی شده یا شخصی به‌طور ناگهانی هوشیاری خود را از دست داده است. در چنین موقعیت‌هایی، اضطراب و نگرانی ممکن است افراد را به اقداماتی وادار کند که نه‌تنها کمکی به مصدوم نمی‌کند، بلکه احتمال آسیب بیشتر را افزایش می‌دهد. با این حال، آشنایی با چند اصل ضروری می‌تواند به شهروندان کمک کند تا پیش از رسیدن نیروهای امدادی، تصمیم‌های ایمن‌تر و مؤثرتری بگیرند.
آگاهی از اصول اولیه مواجهه با حوادث، یکی از نیازهای مهم زندگی شهری است. امدادرسانی صحیح صرفاً به انجام اقدامات درمانی محدود نمی‌شود؛ شناخت خطرات محیط، تشخیص شرایط اضطراری، تماس به‌موقع با اورژانس و خودداری از مداخلات غیرضروری، از مهم‌ترین مسئولیت‌هایی است که هر شهروند می‌تواند در لحظات نخست یک حادثه بر عهده بگیرد.
نخستین تصمیم در هر حادثه؛ امنیت خود را حفظ کنید
تصور کنید در مسیر رفت‌وآمد روزانه با یک تصادف رانندگی روبه‌رو شده‌اید. طبیعی است که نخستین واکنش، نزدیک‌شدن به مصدوم و تلاش برای کمک باشد، اما پیش از هر اقدامی باید از ایمن‌بودن محیط اطمینان پیدا کرد.
خودروهای عبوری، آتش‌سوزی، دود، نشت مواد خطرناک، برق و اجسام آسیب‌دیده ممکن است جان امدادگران و افراد حاضر در صحنه را نیز تهدید کنند. بنابراین، اولین اقدام، بررسی خطرات و دورماندن از محدوده ناامن است.
پس از اطمینان از ایمنی نسبی محیط، باید وضعیت مصدوم بررسی و در صورت نیاز با اورژانس ۱۱۵ تماس گرفته شود. هنگام تماس، اعلام نشانی دقیق محل حادثه، تعداد مصدومان، وضعیت ظاهری آن‌ها و خطرات احتمالی صحنه، به نیروهای امدادی برای ارزیابی شرایط کمک می‌کند.
یکی از اشتباهات رایج در چنین موقعیت‌هایی، جابه‌جایی شتاب‌زده فرد آسیب‌دیده است. در حوادث رانندگی یا سقوط از ارتفاع، احتمال آسیب به ستون فقرات و اندام‌ها وجود دارد و حرکت نادرست ممکن است وضعیت مصدوم را وخیم‌تر کند. به همین دلیل، تا زمانی که خطر فوری و جدی وجود ندارد، باید از جابه‌جایی غیرضروری فرد خودداری کرد.
در مورد موتورسواران آسیب‌دیده نیز خارج‌کردن کلاه ایمنی بدون ضرورت و آموزش لازم می‌تواند خطرناک باشد. شهروندان باید به‌جای اقدامات عجولانه، محیط را ایمن نگه دارند و اطلاعات دقیق را در اختیار نیروهای امدادی قرار دهند.
خونریزی شدید؛ زمانی که اقدام فوری ضرورت دارد
خونریزی شدید یکی از شرایطی است که اقدام سریع و صحیح در آن اهمیت حیاتی دارد. در چنین وضعیتی، استفاده از دستکش یا یک مانع تمیز و واردکردن فشار مستقیم و پیوسته بر محل خونریزی، از اقدامات اولیه ضروری است.
اگر گاز یا پارچه قرارگرفته روی زخم از خون خیس شد، نباید برای بررسی مداوم زخم، پوشش اولیه را برداشت. در این شرایط می‌توان لایه تمیز دیگری روی آن قرار داد و فشار را ادامه داد.
همچنین اگر جسمی در زخم فرو رفته باشد، بیرون‌کشیدن آن توسط افراد آموزش‌ندیده ممنوع است؛ زیرا ممکن است موجب خونریزی و آسیب بیشتر شود.
اداره کل سلامت شهرداری تهران بر ضرورت تشخیص تفاوت میان زخم‌های سطحی و آسیب‌های جدی تأکید دارد. در زخم‌های سطحی، شست‌وشوی آرام با آب تمیز، استفاده از پانسمان مناسب و رعایت بهداشت دست‌ها اهمیت دارد. در مقابل، زخم عمیق، خونریزی شدید، آلودگی زیاد یا گازگرفتگی نیازمند ارزیابی تخصصی است.
استفاده از داروهای ناشناخته، مواد غیربهداشتی یا بستن بیش از اندازه محکم باند نیز می‌تواند روند مراقبت از زخم را با مشکل مواجه کند.
وقتی فرد پاسخ نمی‌دهد، زمان را از دست ندهید
یکی از حساس‌ترین شرایط اضطراری، مواجهه با فردی است که هوشیاری خود را از دست داده و به‌طور طبیعی تنفس نمی‌کند.
در چنین شرایطی، پس از بررسی ایمنی محیط، باید پاسخ‌دهی و تنفس فرد بررسی شود. اگر مصدوم بی‌پاسخ است و تنفس طبیعی ندارد، تماس فوری با اورژانس ۱۱۵ ضروری است.
احیای قلبی‌ریوی یا CPR از مهارت‌های مهم نجات جان انسان‌هاست. شهروندانی که آموزش معتبر این مهارت را دیده‌اند، می‌توانند مطابق آموزش خود و راهنمایی اورژانس اقدام کنند. در صورت دسترسی به دستگاه شوک خودکار خارجی یا AED نیز باید دستورالعمل‌های دستگاه رعایت شود و هنگام تحلیل ریتم قلب و واردشدن شوک، کسی با بدن مصدوم تماس نداشته باشد.
نکته مهم آن است که یادگیری این مهارت تنها با مطالعه مطالب آموزشی کامل نمی‌شود و آموزش عملی برای انجام صحیح آن ضرورت دارد.
در چنین شرایطی، تأخیر در درخواست کمک، تجمع اطراف مصدوم و انجام اقدامات تخصصی بدون آموزش، می‌تواند فرصت امدادرسانی مؤثر را کاهش دهد.
سوختگی و مواد شیمیایی؛ از درمان‌های خانگی پرهیز کنید
در محیط خانه و محل کار، سوختگی با آب جوش، شعله، سطوح داغ یا مواد شیمیایی از حوادثی است که ممکن است برای هر فردی رخ دهد.
هنگام سوختگی حرارتی، ابتدا باید تماس فرد با منبع گرما به شکلی ایمن قطع شود. سپس محل سوختگی با آب خنک جاری به مدت ۲۰ دقیقه خنک شود. استفاده از یخ، خمیردندان، روغن، کره، پمادهای ناشناخته یا مواد خوراکی روی سوختگی، اقدامی نادرست است.
لباس یا زیورآلاتی که به پوست نچسبیده‌اند و خارج‌کردن آن‌ها آسیبی ایجاد نمی‌کند، باید با احتیاط برداشته شوند و محل سوختگی با پوششی تمیز و غیرچسبنده محافظت شود.
سوختگی‌های وسیع، عمیق یا سوختگی در نواحی حساس مانند صورت، دست‌ها، پاها، به‌ویژه در کودکان، سالمندان و بیماران خاص، نیازمند بررسی فوری پزشکی هستند.
در تماس با مواد شیمیایی نیز نخستین اقدام، حفاظت از فرد و دورشدن ایمن از منبع خطر است. در مواردی که شست‌وشو با آب برای ماده موردنظر ایمن است، باید ناحیه آلوده را با آب فراوان شست‌وشو داد و از ترکیب‌کردن مواد شیمیایی برای خنثی‌سازی خودسرانه آن‌ها خودداری کرد. نگهداری بسته ماده برای ارائه اطلاعات به نیروهای امدادی نیز می‌تواند مفید باشد، مشروط بر اینکه خطر تازه‌ای ایجاد نکند.
آسیب‌دیدگی اندام‌ها؛ حرکت کمتر، آسیب کمتر
درد شدید، تورم، تغییر رنگ پوست یا ناتوانی در حرکت طبیعی یک عضو، ممکن است نشانه آسیب جدی باشد. در چنین شرایطی، فرد باید فعالیت خود را متوقف کند و عضو آسیب‌دیده را در وضعیتی راحت و بدون فشار نگه دارد.
ماساژدادن محل آسیب، تلاش برای جا انداختن عضو یا حرکت‌دادن مکرر آن برای بررسی میزان درد، ممکن است وضعیت را تشدید کند.
در صورت احتمال شکستگی یا در رفتگی، ثابت نگه‌داشتن عضو در وضعیت موجود و درخواست کمک تخصصی اهمیت دارد. استفاده از وسایل ثابت‌کننده نیز باید متناسب با میزان آموزش فرد باشد.
شدت درد، تغییر شکل ظاهری عضو، تورم شدید، بی‌حسی یا ناتوانی در راه‌رفتن و حرکت، از نشانه‌هایی هستند که نباید نادیده گرفته شوند.
کودکان در شرایط بحرانی به آرامش نیاز دارند
وقوع حادثه برای کودکان، علاوه بر آسیب احتمالی جسمی، می‌تواند موجب ترس و اضطراب شدید شود. به همین دلیل، نحوه رفتار بزرگسالان با کودک آسیب‌دیده اهمیت زیادی دارد.
پس از دورکردن کودک از خطر، باید با صدایی آرام و جملاتی کوتاه با او صحبت کرد و از ترساندن، سرزنش‌کردن یا ایجاد ازدحام در اطرافش پرهیز کرد.
در صورت وقوع حادثه، اطلاع‌دادن به والدین یا مراقبان کودک و گزارش وضعیت هوشیاری، تنفس، خونریزی یا بی‌حالی او ضروری است.
همچنین پس از سقوط یا تصادف، نباید کودک را بدون دلیل جابه‌جا کرد. دادن خودسرانه دارو یا خوراکی برای آرام‌کردن کودک آسیب‌دیده نیز اقدام مناسبی نیست.
کمک به افراد دارای معلولیت؛ ابتدا نیاز فرد را بپرسید
در شرایط بحرانی، سالمندان، افراد دارای معلولیت و بیماران نیازمند مراقبت ویژه ممکن است به حمایت متناسب با شرایط خود احتیاج داشته باشند.
مهم‌ترین اصل در کمک به این افراد، احترام به استقلال و نیازهای آن‌هاست. فرد کمک‌کننده باید ابتدا خود را معرفی کند و در صورت هوشیاری فرد آسیب‌دیده، بپرسد چه کمکی لازم دارد.
وسایل کمکی مانند ویلچر، عصا، عینک، سمعک و ابزارهای ارتباطی باید تا حد امکان در دسترس فرد باقی بمانند. همچنین لازم است نیازهای ویژه و محدودیت‌های احتمالی او به نیروهای امدادی اطلاع داده شود.
کمک‌رسانی بدون هماهنگی، جابه‌جایی ناگهانی یا جداکردن وسایل کمکی بدون ضرورت، ممکن است شرایط فرد را دشوارتر کند.
پیش از وقوع بحران، خانواده را آماده کنید
مدیریت صحیح حوادث از زمانی آغاز می‌شود که هنوز حادثه‌ای رخ نداده است. یکی از توصیه‌های اداره کل سلامت شهرداری تهران، توجه خانواده‌ها به آموزش کمک‌های اولیه و آماده‌سازی تجهیزات ضروری است.
داشتن یک کوله اضطراری یا «کوله زندگی» در محل مشخص و قابل‌دسترس، می‌تواند بخشی از آمادگی خانوادگی باشد. گاز استریل، باند، چسب، دستکش، ماسک، قیچی ایمن، چراغ‌قوه و فهرست شماره‌های ضروری از جمله اقلام اولیه این کوله هستند.
داروهای شخصی نیز باید با رعایت دستور پزشک و شرایط نگهداری مناسب، به‌صورت جداگانه مشخص شوند. بررسی دوره‌ای تاریخ مصرف وسایل و درنظرگرفتن نیازهای کودکان، سالمندان و افراد دارای معلولیت، از دیگر نکاتی است که خانواده‌ها باید به آن توجه کنند.
آگاهی از شماره‌های امدادی، شناخت خطرات احتمالی محل زندگی، آموزش عملی و داشتن برنامه ارتباطی میان اعضای خانواده نیز می‌تواند سردرگمی هنگام وقوع حادثه را کاهش دهد.
در سطح محله نیز مدارس، مساجد، مراکز سلامت و ساختمان‌های مسکونی می‌توانند در گسترش آموزش‌های عمومی و تقویت آمادگی شهروندان نقش داشته باشند.
در لحظات بحرانی، مسئولانه تصمیم بگیریم
کمک‌رسانی مؤثر در حوادث به معنای انجام هر اقدام ممکن نیست، بلکه به معنای انتخاب اقدام درست، در زمان مناسب و متناسب با توانایی فرد است.
شهروندی که ابتدا ایمنی محیط را بررسی می‌کند، در شرایط ضروری با اورژانس ۱۱۵ تماس می‌گیرد، از جابه‌جایی بی‌دلیل مصدوم پرهیز می‌کند و تنها در محدوده آموزش خود به کمک‌های اولیه می‌پردازد، می‌تواند از افزایش خطر جلوگیری کند.
همچنین باید توجه داشت که هیچ آموزش عمومی جایگزین مراقبت تخصصی پزشکی و حضور نیروهای امدادی نیست. وظیفه افراد حاضر در صحنه آن است که ضمن حفظ ایمنی، اقدامات ضروری و متناسب با آموزش خود را انجام دهند و شرایط را برای رسیدن کمک تخصصی فراهم کنند.
در شهری مانند تهران، که حوادث رانندگی، سوانح خانگی و مخاطرات مختلف شهری بخشی از واقعیت زندگی روزمره است، گسترش آگاهی و مهارت‌های اولیه امدادی اهمیت ویژه‌ای دارد. آموزش صحیح، آمادگی خانوادگی و مشارکت مسئولانه شهروندان می‌تواند مکمل خدمات امدادی و مدیریت بحران شهری باشد.
در لحظه حادثه، پیش از هر اقدامی سه پرسش را به خاطر بسپاریم: آیا محیط امن است؟ آیا مصدوم به کمک فوری نیاز دارد؟ و آیا برای انجام این اقدام آموزش لازم را دیده‌ایم؟
پاسخ درست به همین پرسش‌ها می‌تواند مانع تصمیم‌های شتاب‌زده شود و زمینه امدادرسانی ایمن‌تر را فراهم کند.
انتهای پیام/
نظر شما