به گزارش خبرنگار شهر، شب که از راه می‌رسد، خانه‌ها آرام‌آرام گرم می‌شوند. پنجره‌ها بسته می‌شوند، بخاری‌ها جان می‌گیرند و خانواده‌ها خودشان را برای یک شب سرد زمستانی آماده می‌کنند. در یکی از اتاق‌ها کودکی خوابیده، در اتاق دیگر پدر و مادری مشغول تماشای تلویزیون‌اند و همه‌چیز شبیه هزاران شب معمولی دیگر است. هیچ‌کس نگران نیست؛ خانه گرم است و خیال همه از امنیت آن راحت.
اما گاهی درست در همین لحظه‌های معمولی، خطری بی‌صدا در گوشه‌ای از خانه کمین کرده است. نه دیده می‌شود، نه بویی دارد و نه صدایی از خودش درمی‌آورد. مونوکسید کربن، مهمانی ناخوانده‌ای است که می‌تواند بی‌آنکه کسی متوجه حضورش شود، آرامش یک خانه را به کابوسی فراموش‌نشدنی تبدیل کند.
نامش را قاتل خاموش گذاشته‌اند؛ گازی که هر سال حدود ۸۰۰ نفر را در کشور به کام مرگ می‌کشاند. پشت این عدد، ۸۰۰ زندگی ناتمام و خانواده‌هایی قرار دارند که شاید هیچ‌وقت تصور نمی‌کردند یک شب سرد، با روشن کردن وسیله گرمایشی خانه‌شان، به آخرین شب حضور یکی از عزیزانشان تبدیل شود.
ماجرا از آنجا جدی‌تر می‌شود که با سرد شدن هوا، عادت‌های روزمره هم تغییر می‌کنند. درها و پنجره‌ها برای حفظ گرمای خانه بسته می‌شوند، وسایل گرمایشی ساعت‌های طولانی روشن می‌مانند و گاهی آن‌قدر به بخاری و آبگرمکن و دودکش اعتماد می‌کنیم که فراموش می‌کنیم همین وسایل آشنا هم اگر درست نصب و استفاده نشوند، می‌توانند خطرآفرین باشند.
پیش از آنکه آژیرها به صدا دربیایند
برای مقابله با چنین خطری، همیشه قرار نیست منتظر وقوع حادثه ماند. گاهی مهم‌ترین عملیات نجات، عملیاتی است که اصلاً اجازه نمی‌دهد حادثه‌ای اتفاق بیفتد.
این روزها آتش‌نشانی تهران برای هفتمین سال پیاپی، پویش پیشگیری از مسمومیت با گاز مونوکسید کربن را در دستور کار قرار داده است؛ برنامه‌ای که قرار است پیش از اوج گرفتن سرمای هوا، زنگ خطر را در خانه‌ها به صدا درآورد.
این بار بخشی از منطقه ۲ تهران در محدوده سعادت‌آباد به میدان این عملیات پیشگیرانه تبدیل شده است. گروه‌های دو تا سه‌نفره کارشناسان آتش‌نشانی با هماهنگی قبلی به سراغ خانه‌ها، ساختمان‌های اداری و کارگاه‌ها می‌روند تا درباره خطرات این گاز هشدار بدهند و در صورت موافقت ساکنان، وضعیت وسایل گرمایشی را بررسی کنند.
البته قرار نیست آتش‌نشان‌ها به تک‌تک خانه‌های تهران سر بزنند. هدف اصلی، فراتر از چند بازدید محدود است؛ رساندن یک پیام ساده به میلیون‌ها شهروند: ایمنی خانه را نباید به شانس و اتفاق سپرد.
در انتخاب محدوده‌های اجرای این مانور هم نگاه ویژه‌ای به ساختمان‌های قدیمی و بافت‌های فرسوده وجود دارد؛ جاهایی که ممکن است هنوز بخاری‌های قدیمی و وسایل گرمایشی فرسوده در آن‌ها استفاده شود و احتمال بروز حادثه بیشتر باشد. با این حال، خطر مونوکسید کربن به یک محله، یک نوع ساختمان یا یک گروه خاص محدود نمی‌شود.
این گاز میان کودک و بزرگسال، زن و مرد، فقیر و غنی تفاوتی قائل نیست. حتی پزشکان هم در میان قربانیان آن بوده‌اند. از نوزادی چندروزه تا سالمندی در دهه نهم زندگی؛ هیچ‌کس صرفاً به دلیل سن، شغل یا میزان تحصیلاتش از این خطر مصون نیست.
گاهی یک هشدار، یک زندگی را نجات می‌دهد
خطرهای فصل سرما البته فقط به مسمومیت با مونوکسید کربن ختم نمی‌شوند. نصب غیراصولی وسایل گرمایشی، استفاده نادرست از آن‌ها و بی‌توجهی به وضعیت دودکش‌ها می‌تواند آتش‌سوزی‌هایی را هم رقم بزند که در چند دقیقه، یک خانه و زندگی ساکنانش را زیرورو می‌کند.
برای همین، پیشگیری باید پیش از روشن شدن بخاری‌ها آغاز شود؛ از بررسی وضعیت وسایل گرمایشی و مسیر خروج دود گرفته تا توجه به تهویه مناسب محیط و جدی گرفتن هشدارهای ایمنی. چند دقیقه بررسی و دقت، گاهی می‌تواند فاصله میان یک شب آرام و یک حادثه تلخ باشد.
اما همه بار این پیشگیری را هم نمی‌توان بر دوش آتش‌نشان‌ها گذاشت. قرار نیست کارشناسان پشت در تمام خانه‌ها حاضر شوند تا درباره ایمنی وسایل گرمایشی تذکر بدهند. هر خانواده، هر همسایه و هر شهروند می‌تواند حلقه‌ای از زنجیره پیشگیری باشد.
شاید یک نفر در جمع خانوادگی درباره خطر مونوکسید کربن حرف بزند؛ دیگری به همسایه‌اش یادآوری کند که وضعیت دودکش خانه را بررسی کند و کسی هم اطلاعاتی را که از یک کارشناس آتش‌نشانی شنیده، برای دوستانش بازگو کند. همین گفت‌وگوهای ساده ممکن است به موقع به گوش کسی برسند که بیش از همه به آن هشدار نیاز دارد.
در کنار آتش‌نشانی، مجموعه‌ای از دستگاه‌های امدادی و خدماتی از جمله اورژانس، پزشکی قانونی، شرکت گاز و بخش‌های مرتبط با مدیریت شهری نیز در این پویش همراه شده‌اند تا آگاهی‌بخشی درباره این خطر به یک دغدغه عمومی تبدیل شود.
نجات همیشه با آژیر و شعله همراه نیست
وقتی نام آتش‌نشانی به میان می‌آید، معمولاً تصویر آتش‌نشان‌هایی در ذهن شکل می‌گیرد که در میان دود و شعله به دل حادثه می‌زنند؛ مردانی که برای نجات جان دیگران، خودشان را به خطر می‌اندازند. اما بخش مهمی از مأموریت آن‌ها پیش از همین لحظه‌ها آغاز می‌شود؛ در بازدیدهای ایمنی، آموزش شهروندان، شناسایی خطرها و هشدارهایی که شاید هیچ‌وقت تصویری از آن‌ها در خبرها منتشر نشود.
این همان بخش کمتر دیده‌شده‌ای است که می‌تواند مانع بسیاری از مأموریت‌های اضطراری شود. موفقیت یک عملیات پیشگیرانه گاهی در سکوت اتفاق می‌افتد؛ در خانه‌ای که هیچ‌وقت دچار حادثه نمی‌شود، خانواده‌ای که شب را با آرامش به صبح می‌رساند و کودکی که بی‌خبر از خطری که می‌توانست تهدیدش کند، صبح روز بعد چشم باز می‌کند.
زمستان قرار است فصل گرمای خانه‌ها و دورهمی‌های خانوادگی باشد، نه فصل نگرانی و داغ‌دیدن. قرار نیست کسی از روشن کردن بخاری بترسد؛ کافی است بداند گرما بدون ایمنی، می‌تواند خطرناک باشد.
سالانه حدود ۸۰۰ نفر در کشور قربانی گازی می‌شوند که حتی حضورش را احساس نمی‌کنند. شاید نتوان همه این اتفاق‌ها را در یک روز متوقف کرد، اما می‌توان از همین امروز شروع کرد؛ با کمی دقت بیشتر، جدی گرفتن هشدارها و انتقال یک پیام ساده به کسانی که دوستشان داریم.
گاهی برای نجات یک انسان، نیازی به حضور در میان شعله‌های آتش نیست؛ کافی است پیش از آنکه همه‌چیز دیر شود، کسی زنگ خطر را به صدا درآورد.
انتهای پیام/
نظر شما